Schilderachtige details over het leven van alledag

Sicilië, begin 20ste eeuw. Giuseppe Tomasi di Lampedusa, in het collectieve geheugen gegrift als auteur van het alom geprezen “De tijgerkat”, is geboren en getogen op het eiland aan de teen van Italië. Het Palazzo Lampedusa in Palermo en meer nog het kolossale landhuis in Santa Margerita, lieten een reeks uiterst gedetailleerde indrukken na. Voor de schrijver zijn het verloren paradijzen, voor de lezer schilderachtige details over het leven van alledag in Sicilië van meer dan een eeuw terug.
Na deze memoires volgen de 3 korte verhalen.
“De vreugde van de wet” speelt omstreeks de jaren 1950. Boekhouder Girolamo wordt door zijn collega’s verkozen als meest verdienstelijke onder hen en wint een gebak van 7 kg. Een beloning of een vergiftigd geschenk?
Dan komt “De sirene”, gesitueerd in Turijn in de herfst van 1938. De jonge krantenredacteur Paolo maakt kennis met de oude wereldbefaamde hellenist Rosario. Ze komen nader tot elkaar als blijkt dat beiden geboren Sicilianen zijn. Ondanks zijn glanzende carrière lijkt Rosario diep ongelukkig. Wat schuilt er achter de façade van zijn droeve houding?
“De blinde katjes” is het laatste verhaal en heeft het zuiden van Sicilië uit 1901 als decor. Don Batassano staat aan het hoofd van de vermogende familie Ibba. Hun rijkdom kwam de laatste halve eeuw tot stand en gaat gepaard met boerenmaaltijden, primitief geluk en rauw landelijk leven. Een fel contrast met de oude adel in Palermo, met hun stijlvolle diners, mooie salons en verfijnde manieren…

Tomasi di Lampedusa houdt van memoires. Want, zo stelt hij, zelfs die van onbeduidende figuren bevatten uiterst behartenswaardige info. Ik geef hem volkomen gelijk! Zijn eigen prille herinneringen heeft hij prachtig verwerkt in dit boek. Naast de beschrijvingen, zijn de getekende plattegrondjes erg aanschouwelijk en een besliste meerwaarde. Waar vele schrijvers van levensherinneringen een chronologie nastreven, kiest deze auteur ervoor om zijn sensorische indrukken een bijzondere plaats te geven. De hitte van een loden zon, de geur van gepoetst leer, het hevige blauw van de hemel die het terras overspant,… het lijken mentale foto’s die hij opdiept uit het archief van zijn geheugen. Wie dit boek leest, is best bestand tegen uiteenzettingen van overvloedige pracht en praal. Is een bepaalde kamer al groot, de volgende is nog kolossaler, rijkelijker, royaler,… Lampedusa komt niet grootsprakerig over, maar is evenmin beschroomd om de luxe en luister onder woorden te brengen.
Daarna volgen de 3 verhalen van respectievelijk 7, 35 en 21 pagina’s. Het eerste – De vreugde en de wet - mist wat afwerking en context, zodat het mij eerder een “vingeroefening” lijkt. Het tweede – De sirene – is een prachtig verhaal vol symboliek. Het derde verhaal – De blinde katjes – vind ik het sterkste. Daarin zijn de thema’s die “De tijgerkat” zo bijzonder maken reeds ten volle aanwezig: de stuiptrekkingen van de oude adel die haar voortbestaan bedreigd ziet. Zowel in het tweede als het derde verhaal figureert de familie di Salina, die lezers van “De tijgerkat” zich herinneren als hoofdpersonen in dat verhaal.

Toegevoegd aan mijn lijst "Italië": literatuur van Italiaanse auteurs of van niet-Italiaanse schrijvers waarin Italië een belangrijke rol speelt.