Met het oog van een etnograaf

Spanje, Costa Brava, late jaren 1940. Engelsman Norman Lewis besluit enkele seizoenen door te brengen in een verstild dorpje aan de Spaanse Costa Brava. Van toeristen is in de verste verte nog geen sprake, wel komt hij terecht in een oude, verstarde gemeenschap waar een oude grootmoeder de plak zwaait. Verder zijn er vissers, die leven van wat de zee hen oplevert. In een hoger gelegen dorp heersen nog feodale structuren en hebben grootgrondbezitters de macht. Beide gemeenschappen hebben te kampen met tegenspoed: een slecht seizoen voor de vissers, zieke gewassen bij de boeren... Taboes en bijgeloof blijven overeind als nooit voorheen. In het volgende seizoen dat de auteur er komt, bezoekt iemand die rijk geworden is door maffieuze praktijken de gemeenschap. Met geld kan hij àlles. Langzamerhand komen de veranderingen op gang, tot er uiteindelijk op korte tijd meer verandert dan in eeuwen tevoren.
Met het oog van een etnograaf beschrijft de auteur eerst het dorp, de archaïsche gewoontes en bevreemdende figuren. Hij wordt één van hen. De beschreven stukjes lijken lukraak gekozen maar zijn dat niet; ze brengen het wezenlijke karakter van de gemeenschap in beeld, soms op aandoenlijke wijze, alsof je als lezer er zelf bij bent. Daarna komt er iemand in het spel die deze evenwichtige zelfdragende gemeenschap aan het wankelen brengt. Sommigen die het voorheen voor het zeggen hadden worden slippendragers en ja-knikkers van iemand die alleen geld en gewin kent. De rest laat zich raden. Een eenvoudig en in zekere zin voorspelbaar opzet waarmee de auteur een zelden in beeld gebracht stuk Spaanse geschiedenis gestalte geeft. De gemeenschap evolueerde er op korte tijd van veelkleurige armoede tot grijze overvloed.

Toegevoegd aan mijn lijst "Spanje", literatuur van Spaanse auteurs of van niet-Spaanse schrijvers waarin Spanje een belangrijke rol speelt.