Eerste anderhalve eeuw Romeinen in de Lage Landen

Lage Landen, 58 v.C. -117 n.C. Een nat, koud en treurig oord aan de rand van de wereld. Dat was het beeld dat de Romeinen kort voor het begin van onze jaartelling hadden van de Lage Landen. Toch werd dit gebied in de ruim anderhalve eeuw die er op volgde erg door hen gegeerd! Alexander van de Bunt neemt de lezer mee naar deze streek, waar meer dan 2000 jaar terug Kelten en Germanen kennismaakten met brute Romeinse veldheren als Caesar, meegesleept werden in hun drang naar gebiedsuitbreiding en de vruchten plukten van de beschaving die hen overspoelde.

Julius Caesar viel met zijn legioenen - Romes getrainde oorlogsmachine – in 58 v.C. Gallië binnen. Daar woonden van oudsher Kelten. Aan de overzijde van de Rijn waren Germaanse stammen opgerukt vanuit het noorden. Toen ze de Rijn overstaken, leden ze vernietigende nederlagen tegen Caesars troepen, die driest tewerk gingen. Keltische stammen werden evenmin gespaard. Het land bleef leeg en beroofd achter. Tegen 50 v.C. waren de Gallische Oorlogen voorbij en reikte het Romeinse territorium tot aan de Rijn. Opstanden kwamen nog zelden voor. Wie oorlogszuchtig was kon maar beter buigen of hulptroepen leveren aan de nieuwe heersers. Germaanse stammen die bereid waren samen te werken, konden zich vestigen in de ontvolkte gebieden. Zo belandden de Bataven in de Betuwe, waar Maas en Rijn stroomden, en westelijker daarvan de Cananefaten.
Nieuwe forten, waaronder Batavorum (Nijmegen), Vetera (Xanten) en Mogontiacum (Mainz) versterkten de Rijnzone en waren ideale uitvalsbases voor een volgend doel: de oostgrens verleggen naar de Elbe. De handelwijze van de Romeinen was gebaseerd op brute militaire logica. Na onderwerping volgde groeiende onrust en opstand. 3 legioenen werden compleet vernietigd in de Slag bij het Teutoburgerwoud (9 n.C.) nabij Kalkreiese (ten noorden van Osnabrück). Plannen voor verdere veroveringen tot aan de Elbe werden ingeruild voor consolidatie van de Rijngrens, die bekend zou worden als de “limes”.
Na een flink aantal jaren van rust en welvaart, ontstond de Bataafse Opstand (69-70) o.a. nadat keizer Galba de Bataafse cavalerie ontbond - de erewacht van de keizer. Beledigd als ze waren, trokken opstandelingen ten strijde in oostelijke richting, belegerden Xanten en stootten door tot Trier. Terwijl waren de Romeinen in Italië verwikkeld in een burgeroorlog om het keizerschap. Toen er met de nieuwe keizer Vespasianus weer stabiliteit heerste, leidde het Romeinse tegenoffensief van Trier via Keulen en Xanten naar Batavorum (Nijmegen), de Bataafse hoofdstad die volledig werd verwoest. Kort daarna sloten Romeinen en Bataven weer vrede, leverden hulptroepen en boden militaire ondersteuning zoals voorheen.
De rust keerde terug aan de grenzen van het Romeinse Rijk. Bataven werden voortaan ver van huis ingezet, hun expertise inzake oorlog hoog ingeschat. Volledig eerherstel kwam er voor hen toen Trajanus de Bataafse tak van de keizerlijke lijfwacht opnieuw in het leven riep, als tegengewicht voor de pretoriaanse garde, berucht om hun keizersmoorden.

Aan de hand van spannende en aanschouwelijke beschrijvingen loodst Alexander van de Bunt – na uitweidingen over de herkomst van Kelten en Germanen die millennia teruggaan - de lezer doorheen de eerste anderhalve eeuw Romeinse aanwezigheid in de Lage Landen. Een complexe en boeiende materie, waarin ambitieuze en meedogenloze veldheren als Caesar, Drusus en Germanicus het commando voerden, legendarische figuren als Ambiorix en Vercingetorix eeuwige roem verwierven, steden die tot op vandaag bestaan gesticht werden, vrouwen trotse moeders waren of frequent geraadpleegde zieneressen. Van de Bunt gaat deskundig en gestructureerd tewerk, voorziet zijn betoog van een flink aantal duidelijke kaarten en een uitgebreide chronologie. Zijn bewijsvoering is sterk en overtuigend. Literaire overleveringen uit klassieke teksten toetst hij af met de meest recente inzichten uit archeologisch en genetisch onderzoek. De overgang tussen de hoofdstukken verloopt soepel en vanzelfsprekend. Hoewel het gebeurde zich afspeelt aan de rand van het Rijk, legt de auteur steeds de link met het bestuur in Rome. Aspecten die eigen zijn aan de Lage Landen krijgen bijzondere betekenis: van klimatologische omstandigheden die de Romeinen vreemd waren tot hun geploeter in zompige moerassen, van verdwalen in onherbergzame wouden tot vechten tegen de getijden op de Noordzee. Een vlot verteld stuk betekenisvolle Romeinse geschiedenis.

Toegevoegd aan mijn lijst "Romeinse geschiedenis": non-fictieboeken die de Romeinse geschiedenis (ca. 750 vC - 500 nC) behandelen.