Pakkend relaas van een moedige vrouw

Truus van Zuiden is 16 jaar als ze moet onderduiken. We volgen haar langs de 13 adressen waar ze soms dagen maar soms ook weken en maanden moet binnen blijven en vooral zo weinig mogelijk opvallen.

Het verhaal start voor de oorlog waarbij de familie werd vergiftigd door de dienstbode. Een geluk bij een ongeluk want juist daardoor heeft de moeder van Truus de moeilijke beslissing genomen om onder te duiken.

Het verhaal wordt verteld uit het standpunt van Truus en hoe dit allemaal haar leven heeft veranderd. Een vlotte vertelwijze en heel gemakkelijk te lezen door de ogen van een meisje in haar puberjaren. Onvoorstelbaar hoe sterk ze zich houdt, ook wanneer ze wordt gescheiden van haar broer en moeder. Elk gezin heeft zijn gewoontes, dagelijkse ritme en ingesteldheid. Als eerste struikelpunt is er het eten dat niet koosjer is, maar wat moet je doen als dat het enige is dat voorhanden is? Beetje bij beetje raakt ze zo haar eigenheid kwijt maar diep van binnen blijft ze een Joods meisje. Vooral de schrik om verraden te worden en de onwetendheid wat er met haar vader en moeder is gebeurd, knaagt heel erg. Telkens wanneer ze iets of wat gewoon geraakt aan het nieuwe gezin, moet ze weer ergens anders naartoe.

Heel mooi weergegeven en wat eigenlijk bij mij het hardst binnen kwam, zijn de teksten die in elk hoofdstuk voorheen het feitelijke verhaal worden weergegeven. De exacte bewoordingen van hoe ze zich voelde en ook hoe ze er achteraf op terug kijkt. Dus gaande van onwetende tiener tot de vrouw die ze nu geworden is na alle ellende. Voor mij mocht er meer uit die visie verteld worden, dan zou het nog extra hard aangekomen zijn. Vooral de reflecties op het gebeurde zijn aangrijpend.

De wanhoop wordt met de maanden en jaren die voorbij gaan groter maar ook de angst om alsnog opgepakt te worden. Een oude bekende plots tegen het lijf lopen, kan al onrustwekkend zijn want wie is te vertrouwen en wie heult met de Duitsers?

Ook het verhaal van de moeder wordt kort en bondig, maar wel heftig samengevat. Een harde strijd die helaas haar verdere leven blijft voortduren.

Alle namen van de familieleden, vrienden en kennissen staan achteraan alfabetisch gerangschikt met een korte samenvatting over hun leven en hoe ze gestorven zijn. Als je de ellenlange lijst bekijkt dan is het weer een echte mokerslag als je beseft hoe weinig mensen deze afschuwelijke gebeurtenissen overleefd hebben.

Tot slot zijn er de mooie foto’s achteraan van het gezin en familie en ook van na de oorlog met kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen. Een moedig verhaal van een vrouw die helaas niet lang kind heeft mogen zijn maar toch met opgeheven hoofd een Joodse vrouw is gebleven en haar hart is blijven volgen.

“En dan voel ik in elke vezel van mijn lichaam een intense vreugde dat ondanks al het verlies, Hitler niet heeft gewonnen. Wij zijn er nog, uit mij zijn al deze mensen voortgekomen en we vieren nog altijd onze feesten en we zeggen nog steeds dezelfde gebeden en dat zullen we altijd blijven doen.”