Heerlijk om in rond te neuzen

Caro Verbeek is als auteur misschien (nog) niet bekend, maar als kunsthistoricus heeft ze al het nodige bereikt, zo doceert ze al zo’n tien jaar aan de Koninklijke Academie voor Beeldende Kunst in Den Haag, werkte ze in Het Rijksmuseum, het Stedelijk Museum en bij Mediamatic (een instelling die zoveel doet op velerlei gebied dat je dat echt even moet opzoeken op mediamatic.net). En sinds de zomer van 2021 is ze een van de conservatoren van het Haagse Kunstmuseum met als werkgebied Mondriaan en De Stijl. Door Verbeeks specialisatie in de avant-garde van de vroege 20ste eeuw en de perceptie en het zintuigelijke in de kunst komt dit mooi samen met de interesse van Mondriaan in synesthesie (= de verbinding van zintuigen).

In het rijk geïllustreerde boek merk je aan alles dat Caro Verbeek gefascineerd is door de neus en het reukvermogen. Het is ronduit verbluffend wat er allemaal te vertellen valt over dit in het oog springende orgaan en met de vele voorbeelden maakt de auteur duidelijk wat er precies bedoeld wordt met de allerhande neusvormen. Grappig om te constateren dat wat vroeger als mooi werd beschouwd nu heel anders wordt bekeken. De vorm van de neus werd vroeger zelfs zo belangrijk geacht dat bij het vastleggen van de vorm ervan, de waarheid nog weleens geweld werd aangedaan. De reden hiervoor was o.a. te wijten aan de fysiognomie, een ‘wetenschap’ waarin men veel waarde hechtte aan de vorm van de neus omdat die karaktereigenschappen en aanleg bepaalde. Gelukkig is men vandaag de dag niet langer van mening dat dat zo is, maar is de neus wel bepalend voor het schoonheidsideaal en kun je je afvragen of elke foto die je nu ziet wel zo waarheidsgetrouw is.

Maar niet alleen aan de uiterlijke kenmerken wordt veel aandacht besteed, ook het reukvermogen krijgt de nodige aandacht. Mooi is het stukje waarin het gaat over het project ‘Op zoek naar verloren geuren’ dat deel uitmaakte van het proefschrift van Caro Verbeek. Voor dat project werd getracht om de geur van de Slag bij Waterloo te reproduceren, wat resulteerde in het ‘Eau de Waterloo’ en dat wordt nog steeds met regelmaat gebruikt bij rondleidingen en blijkt te resulteren in een intensere kijkervaring.

Caro Verbeek is natuurlijk niet de eerste die over de neus schrijft en heeft een apart hoofdstukje over de neus in de literatuur, waar o.a. het geweldige boek ‘Het parfum’ van Patrick Süskind en de verhalen van Gogol, Pirandello en Belcampo aangehaald worden. En Pinocchio niet te vergeten.

Kortom, een heel gevarieerd boek met allerlei leuke feitjes, wetenswaardigheden en vooral veel mooie illustraties. Ondanks dat het boek wetenschappelijk boek onderbouwd is, is het gewoon een heel leuk boek om te lezen. De hoofdstukken zijn niet te lang, de schrijfstijl is vlot en als er al moeilijke begrippen in staan, worden die helder uitgelegd. Het is ongelooflijk zoveel als er over de neus te vertellen valt en je krijgt er een leesgarantie bij: na het lezen van dit boek bekijk je iedereen anders dan daarvoor.