Als de toekomst uitzichtloos is, haal je kracht uit het verleden.

Tien jaar na de staatsgreep woont en studeert Gili nog in Suriname. Zijn gedachten gaan echter naar Nederland. Niet alleen woont zijn grote liefde daar, maar hij droomt ook om dierenarts te worden in het koude kikkerlandje. Gili ziet zijn toekomst dus niet in Suriname en hij probeert wanhopig allerlei wegen te zoeken om zijn verleden achter zich te laten. Die kans krijgt hij, maar dan moet hij wel meedoen aan een springwedstrijd met zijn oude hengst Norbert om genoeg geld te verzamelen om zijn studie in Nederland te betalen. Bovendien kan hij zich niet laten afleiden door zijn vader. Gili heeft geen goede relatie met hem, maar als zijn vader na een bomaanslag op het regime wordt opgepakt, blijkt dat ze elkaar toch meer te bieden hebben dan beiden dachten.

‘De vrouw zal het paard in de ogen kijken, over de hals strijken en de weg tussen haar hart en haar geweten afleggen. Een weg die ik maar al te goed ken. Je komt er je ouders tegen, je leraren, je dierenarts, je coach, iedereen die je probeerde te leren wat goed en fout is, wat belangrijk is in het leven. Je gaat met ze in discussie, maar omdat het versies zijn die in je hoofd leven, hebben ze niet de overtuigingskracht waarmee ze je in het echte leven toespreken. De enige die die heeft ben je zelf’.

Centaur van Chris Polanen sleept je mee naar warme Suriname en geeft een realistische kijk op de mentaliteit, de kracht van het land maar ook zeker de moeilijkheden waarmee de inwoners tot de dag van vandaag mee worstelen. Het verhaal en de schrijfwijze van Polanen functioneren als een literair monument voor Suriname en nemen de lezer op toegankelijk manier mee in het hoofd van Gili. De verschillende overdenkingen, observaties en innerlijke worstelingen van Gili verwijzen naar belangrijke ‘coming of age’ thematiek van de roman, maar verraden ook een diepere psychologische laag die Polanen in zijn roman met succes heeft verwerkt.

De wegen die de personages afleggen, zitten vol met tegenstrijdigheden. Hoewel Gili zich uitspreekt tegen het machismo en zich voordoet als hoffelijk naar de dames, spreekt zijn gedrag dit soms tegen. Hoewel Hugo, voormalig zwemkampioen, Gili probeert wijs te maken dat je niet over gevoelens praat, is Hugo degene die voor zijn dood met diepere gevoelens moet dealen. Shane, de springruiter die het meeste talent in zich had, sloeg de verkeerde weg in en belandde aan de rand van de maatschappij. Juist hij is het personage met de meeste hoop in de toekomst. Deze tegenstrijdigheden in de personages geven kracht aan het verhaal en tonen dat je met een uitzichtloze toekomst kracht uit je verleden kunt halen.

Ontroerende situaties in het verhaal worden versterkt door het emotionele taalgebruik van Polanen. De schrijver heeft zijn woordgebruik goed afgewogen en verwend de lezer met zinnen die je wel moet herlezen om ze nog dieper tot je te laten doordringen:

‘Voor het eerst hebben we het over onze ouders. Wanneer krijg je de behoefte om dat stuk van jezelf te laten zien? Elk gezin heeft verhalen die beter verborgen kunnen blijven en als je die vertelt maak je jezelf kwetsbaar. Maar misschien tonen juist die verhalen wat je zoekt in het leven, wanneer je lacht en wanneer je huilt’.

Centaur is dus een prachtige roman met een gelaagde uitwerking van de personages. Hoewel Gili met man en macht zijn verleden probeert achter te laten, geeft zijn geschiedenis met Suriname hem de kracht om een betekenisvolle toekomst buiten het land te bouwen waarin hij zelf de balans zoekt tussen liefde en verlies.