'Een krankzinnig avontuur'

Dit boek beschrijft het leven van de politicus Hans van Mierlo. Een bankierskind van voor de oorlog. De grondlegger van D’66. Hubert Smeets beschrijft op prachtige wijze de persoon en het gedachtegoed van HAFMO.
Daarnaast plaatst hij het verhaal ook echt in de tijd door de tijd te nemen om de (geo)politieke context te beschrijven en uit te leggen. Mede daarom is het een bijzonder document geworden. Naast de beschrijving van de persoon van Mierlo ook een geschiedschrijving de na-oorlogse periode tot 2010. In zijn voorwoord waarschuwt Smeets voor het feit dat hij van Mierlo reeds van tevoren kende en dat die hem een eerste duwtje heeft gegeven in zijn journalistieke carrière en dat hij derhalve wellicht niet helemaal neutraal is. Een overbodige waarschuwing.

De grootste verdienste van van Mierlo en D66 is het doorbreken van het automatisme waarmee de Christen Democraten sinds vele decennia onderdeel uitmaken van de regering. Coalities ter linkerzijde worden onderbroken met coalities met partijen aan de rechterkant van het spectrum. Dat wordt fundamenteel doorbroken met de 2 kabinetten Paars. Kabinetten waar de Christelijke partijen geen deel van uitmaken. Een trendbreuk.

Smeets ziet het niet alleen als een trendbreuk voor de vorming van kabinetten, maar ook als een fundamentele kentering van het sentiment in de samenleving. De mensen worden individueler, minder aan zuilen gebonden, en door een afvlakking van de economische groei, ook rechts-conservatiever. De opkomst van partijen als PVV en FvD nu, vinden hun oorsprong in het doorbreken van de verzuiling en traditionele patronen van politiek bedrijven. Een inzicht! Een inzicht waar van Mierlo zelf grote moeite mee heeft gehad.

Het boek is een tijdsdocument. Het plaatst gebeurtenissen die ik ook zelf ken in een groter kader waardoor ze betekenis krijgen. Een betekenis die ik zelf niet zomaar onderkend had. Achteraf kijken is wellicht altijd gemakkelijker, maar Smeets verheft het wel tot een bijzondere kunst.