Non-fictie met een pijnlijke focus op één coldcase

Piet Baete (1978) is een Vlaming met een diploma Germaanse talen op zak, die daarna in Amerika een studie scenarioschrijven volgde. Zowel voor film als televisie deed hij scenariowerk, onder andere voor Aspe en Professor T. Baete is eveneens gediplomeerd statementanalist en in die hoedanigheid analyseert hij verklaringen van verdachten in moord- en verkrachtingszaken. Schrijven doet hij ook, in 2008 debuteerde hij als thrillerauteur. Na een handvol spannende boeken, is er nu de non-fictietitel Ontmasker de leugenaar.

Het nieuwe boek is er een dat de lezer wil helpen te ontdekken of zijn gesprekspartner al dan niet de waarheid spreekt. Want leugens, klein en groot, zijn van alledag. Statementanalyse is waar het om draait. Het is een tool die jaren geleden ontwikkeld werd door de FBI. Door de taal die mensen gebruiken te analyseren probeert men misleiding te herkennen en interpreteren. Een methode die niet alleen bij politieonderzoek efficiënt is, zo wordt beweerd, maar ook in het dagelijkse leven van nut kan zijn.

Baete heeft achttien ‘rode vlaggen’ gedefinieerd, vaststellingen in het gedrag of taalgebruik van mensen die bij de toehoorder een belletje moeten doen rinkelen. Regelmatig kun je zonder enige twijfel meegaan in de theorie, bijvoorbeeld wanneer die zegt dat je je vragen moet stellen wanneer iemand steeds euh zegt, in herhaling valt of alles begint te verklaren. Daarnaast zijn er vlaggen die minder bekend zijn, maar toch aannemelijk klinken. Andere zijn dan weer vergezocht, in de ogen van de leek tenminste, wat ervoor zorgt dat je met enige scepsis verder leest. Gelukkig is er een hele lading rode vlaggen nodig vooraleer je mag besluiten dat iemand je aan het misleiden is, voegt de auteur toe.

De cold case van de in 1991 vermoorde Ingrid Caeckaert is de rode draad door dit boek. Hoewel ook een paar andere zaken aangehaald worden, komt de auteur steeds weer bij dezelfde zaak uit. Meer bepaald bij de ouders van Ingrid, wier interviews en gesprekken hij tot in het kleinste detail ontleed heeft. Wat begon als een poging om een misdaad op te helderen dankzij statementanalyse krijgt uiteindelijk een nare bijsmaak. Baete beweert dat hij zijn theorie enkel kan uitleggen aan de hand van bekende cases, maar dat is net geen onzin. In een fictieve zaak kun je mensen óók bepaalde dingen laten zeggen of doen en die ontleden. En wordt er niemand gekwetst of met de vinger gewezen …

Ontmasker de leugenaar is heel vlot geschreven. Je merkt dat Baete ervaring heeft in het overbrengen van een boodschap, een verhaal. De opdeling in achttien hoofdstukken, één voor elke rode vlag, zorgt ervoor dat het boek een handig naslagwerk is geworden, voor wie zelf speurambities heeft. Jammer dat de auteur alleen de positieve kanten van statementanalyse in de verf zet en over de nadelen in alle talen zwijgt, terwijl daar nochtans genoeg informatie over te vinden is. De ‘wetenschap’ waar de auteur zich in verdiept heeft, kan heel succesvol zijn wanneer het erom gaat te ontdekken of iemand liegt of dingen verzwijgt. Het is echter niet zo dat succes daar automatisch leidt tot het vinden van daders en het oplossen van zaken.