Een echte relatie in het hier-en-nu doet ertoe

Irvin D. Yaloms “Eendagsvlinders en andere verhalen uit de psychotherapie” is de vertaling van “Creatures of a day, and other tales of psychotherapy”. In tien korte verhalen -anekdotes- beschrijft Yalom zijn ervaringen over hoe cliënten omgaan met dieperliggende thema’s als sterfelijkheid, eenzaamheid, zingeving en vrijheid en verantwoordelijkheid.

“We zijn allen eendagsvlinders; dit geldt evenzeer voor degene die zich herinnert als voor datgene wat men zich herinnert.”

Yalom gebruikt de Socratische dialoog om mensen zelf antwoorden te laten vinden op hun vragen. Hij ziet mensen als een totaal plaatje en niet als symptoom of diagnose. Hij erkent dat soms niet duidelijk is welke interventie nu echt de vooruitgang heeft veroorzaakt, maar dat echt contact én openstaan voor wat zich -in het hier en nu- aandient ertoe doen.
“Onderzoek naar effectieve psychotherapie wijst keer op keer uit dat de belangrijkste factor die de uitkomst bepaalt, de therapeutische relatie is, en toch zijn de textuur, het scheppen en de evolutie van deze relatie maar zelden een onderwerp in studieprogramma’s”.

Ik moest even glimlachen bij een van zijn verhalen “Echt zijn”, waarin Yalom duidelijk maakt dat in een echte relatie- cliënten ook veel aanvoelen van de therapeut.
In dit verhaal vraagt zijn client, Charles, zich af of hij mensen wel écht heeft gekend. Yalom vraagt aan Charles welke vragen hij aan hem zou willen stellen, waarmee hij het gesprek naar de relatie in het hier en nu brengt. Charles stelt de vragen: “Hoe is het om in één kamer met mij te zijn?” en “Hoe zwaar is dit uur voor jou?” Door Yaloms eerlijke antwoord realiseert Charles zich dat hij veel in de therapie heeft achtergehouden. Charles wordt meer open en wordt door Yalom steeds uitgenodigd om echt contact te maken. Charles zegt aan het eind van de therapie “Jij bent vast ook moe.”, waarop Yalom antwoordt “Helemaal niet. Zo’n diepgaande, oprechte sessie als deze geeft me juist energie.” Op het moment dat Yalom de deur dichttrekt, realiseert hij zich dat hij in een oud patroon glipte en roept Charles terug om te zeggen dat hij inderdaad moe is van het harde werken en blij is dat hij verder geen cliënten meer heeft. Charles sluit dan af met: “Dat wist ik wel Irv. Ik ken je beter dan je denkt. Ik weet het heus wel als jij je best doet om therapeutisch te zijn.” Zo mooi!

Yalom vraagt met “Eendagsvlinders” aandacht voor een humanistische en holistische aanpak. Zie ook het interview met Yalom in de Volkskrant van 24 april 2015:
https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/psychiater-irvin-d-yalom-ik-geef-nooit-een-diagnose-~b6313886/