Lezersrecensie
Misschien kijk je beter met zachte ogen. Misschien niet.
De debuterende schrijfster Fenna Riethof heeft in Scherp Onscherp een fascinerende wereld geschapen vol onzekerheden, twijfels en een zoektocht naar de zin van het leven en relaties.
Louise onderneemt met haar vriend Jut een rondreis door het westen van de Verenigde Staten. De lezer ontmoet haar op een eenzame wandeling in Joshua Tree National Park, een plaats die bekend staat om vele misleidende en op elkaar lijkende routes waardoor de wandelaars regelmatig verdwalen. Ook Louise dreigt de weg kwijt te raken, zowel letterlijk als figuurlijk, wanneer ze de intrigerende jongeman Sim ontmoet. Iets in Sim wekt haar fascinatie op en speelt in op haar vage gevoel van ontevredenheid, zowel met haar leven als met haar relatie met Jut. Jut is een aardige, correcte en lieve man maar het ontbreekt hem volledig aan spanning van het onverwachte en onbekende. En dat bezit Sim juist in overvloed.
Al snel neemt Louise een impulsieve beslissing en besluit om haar reis met Sim voort te zetten. Jut volgt hen in de hoopvolle afwachting dat Louise weer tot bezinning komt en bij hem terugkeert.
De band tussen Sim en Louise lijkt hoofdzakelijk te bestaan in het hoofd van Louise. Sim is een bijzonder ongrijpbaar figuur en geeft Louise slechts mondjesmaat informatie over zijn leven. Hij lijkt haar te accepteren als een soort meereizende helpende hand, in zijn zwakste momenten meent hij iets met haar gemeen te hebben, maar hij is verder amper in haar geïnteresseerd. Hij is duidelijk niet slechts een beetje zonderling, maar diep beschadigd en getraumatiseerd, vol met leugens en bizarre ideeën.
De belangrijke sleutel tot het begrijpen van de beweegredenen van Louise ligt verborgen in de titel van het boek, Scherp Onscherp.
Is het goed om alles scherp en helder te willen zien? Louise kijkt met scherpe ogen naar haar vriend Jut en in haar compromisloze manier van kijken komen veel van zijn positieve eigenschappen naar voren als eigenlijke tekortkomingen. Onder het fileermes van haar genadeloze blik blijft niets van hun relatie overeind.
Naar Sim daarentegen kijkt zij met een zachte, omfloerste blik die een onscherp, mild en aantrekkelijk beeld reproduceert.
Is het beter om met een zachte blik te kijken? Vergevingsgezind, flatterend?
De zoektocht van Louise gaat over haar onzekerheden, over haar behoefte om zich aan iemand vast te grijpen, om ergens zekerheid en houvast te vinden. En zal haar onscherpe blik, haar ‘kijken door de wimpers’, zacht en onduidelijk, voor een correct beeld zorgen? Of is dat een gegarandeerd recept voor vergissingen, illusies en dwalingen?
De schrijfstijl van Fenna Riethof is misschien eerst een beetje wennen. De stemmingswisselingen van Louise en haar niet altijd even begrijpelijke of sympathieke keuzes maken dat het verhaal soms instabiel en verwarrend lijkt, maar tegelijkertijd zijn zowel de omgeving als de personages heel pakkend uitgebeeld en voelen ze op een vreemde manier bijzonder vertrouwd aan.
Scherp Onscherp is geen eenvoudig boek. De vele opgeworpen vragen blijven de lezer bezighouden lang nadat het boek is weggelegd. En laat dat nou een van de mooie eigenschappen van echte literatuur zijn.