De negende cirkel van de hel

Lasciate ogni speranza, voi ch’entrate (Laat varen alle hoop, gij die hier binnentreedt) als je het Engels dorpje Ilmarsh bezoekt in het boek van Greg Buchanan Zestien paarden. Er is in die donkere plaats geen hoop en geen vergeving. De lezer is aangekomen in de negende cirkel van de hel.

Als een gepokt en gemazeld lezer van thrillers kijk ik niet op van verminkte lichamen, rondvliegende ledematen, psychopathische serial killers, sociopathische manipulators, martelingen en andere aanverwante zaken. Maar geweld tegen dieren, onnodig en bruut, daar heb ik moeite mee. Misschien is dat een oud en diep verstopt restje van ‘lammetje Gods’ gevoel over iets onschuldigs en vol met onwetend en vaak ongegrond vertrouwen, waardoor geweld tegen dieren zo gruwelijk hard aankomt.
Greg Buchanan neemt ons in zijn boek naar een veld vol met afgehakte paardenhoofden. De hoofden zijn met veel aandacht ritueel geplaatst in een cirkel.
Twee hoofdpersonages, allebei beschadigd en getraumatiseerd, de rechercheur Alec Nichols en de vrouwelijke forensisch dierenarts Cooper Allen zijn belast met de zaak en proberen de weinige lijntjes en aanwijzingen met elkaar te verbinden en de dader te vinden.
In het dorpje Ilmarsh, een synoniem voor armoede en tegenspoed, zijn de bewoners niet direct geneigd om te samenwerken met de politie. Het is een gesloten, zwijgzame gemeenschap waar iedereen vooral voor zichzelf probeert te zorgen en waar iedereen een geheim lijkt te hebben.
Naast de onthoofde paarden brengt iemand ook honden op een buitengewoon gruwelijke en martelende manier om het leven en er zijn grote aantallen cold cases met verdwenen katten nog niet opgelost. Welke boodschap probeert de moordenaar over te brengen? Wie is zo onvoorstelbaar gestoord om zoiets te doen?

Greg Buchanan schrijft strak en zonder overbodig opsmuk. Zijn stijl lijkt op die van een neutrale verslaggever. Hij geeft de lezer meer dan genoeg ruimte om het gruwel zelf te visualiseren. Met een aantal welbedachte zinnen is het hem gelukt om in mijn hoofd een paar nachtmerries te planten die ik niet zo snel kwijt zal raken.
“Een week geleden had ze een van de paarden een appel gegeven……De manier waarop hij naar haar toe was gehobeld, vriendelijk, vol genegenheid. Ze dacht eraan hoe hij had geschreeuwd.”
Zelden heb ik zulke gruwelijke en gecontroleerde zinnen en in een boek aangetroffen. Misschien recentelijk alleen bij Marieke Lucas Rijneveld, maar dan minder beheerst.
Greg Buchanan kan beslist schrijven. Zijn personages hebben diepgang, ook al is het de diepgang van de naderende Apocalyps. Zestien paarden is ook een spannend boek, al doet het er eigenlijk niet toe. Het is een boek dat de lezer intrekt in de donkere krochten van een verwrongen ziel, zonder schoonheid, zonder uitweg, zonder toekomst.

Ik ben van mening dat geweld en gruwel in een thriller gedoseerd en vooral functioneel moet zijn. Door zijn beheerste en gecontroleerde manier van vertellen houdt Buchanan dat overkill aan verschrikkingen nog enigszins in de hand, maar het is hoe dan ook teveel. Vandaar mijn vier sterren in plaats van vijf.
De briljante sfeertekening van zowel personages als de omgeving en de absolute originaliteit van het verhaal maken Zestien paarden tot een bijzondere boek, vergelijkbaar met werk van Nic Pizzolatto.
En last but not least, een van de mooiste omschrijvingen van een diepgeworteld en onbeheersbaar angst voor de dood ooit, uitgesproken door Cooper:

‘Als ik dood ben, weet ik toch niets meer, dus wat is het probleem?’
‘Ja, wat is het probleem?’ zei de psycholoog.
‘Dat je dan niets meer weet,’ zei Cooper. ‘Dat we geen van allen meer iets zullen weten, dat ‘weten’ niet eens meer iets te betekenen heeft. Dat het zal lijken of alles wat ik nu ervaar, elk moment van mijn leven, nooit gebeurd is. Dan ben ik er gewoon niet meer.’
‘Anderen leven dan wel voort,’ zei de psycholoog
‘Doet dat er iets toe?’
Het bleef een tijdje stil.