Een sterk tweede deel!

Kongokorset heeft twee jaar ongelezen in mijn boekenkast gestaan en als je me vraagt waarom, kan ik daar eigenlijk geen zinnig antwoord op geven. De cover is prachtig, een echte eye catcher, de flaptekst intrigerend en de titel uitdagend. Gelukkig besloot ik op een mooie herfstdag het boek eindelijk uit mijn kast te halen, want het is écht de moeite waard.

Herlinde Leyssens doorspitte jaren aan archiefmateriaal voordat ze deze roman schreef. Dit vertaald zich niet alleen in de inhoud van het verhaal, maar ook in de opbouw ervan. In het eerste deel van het boek komen veel brieven aan bod van Albert Sillye, de verloofde van Gabrielle die vlak na hun kennismaking en verloving naar de Kongo-Vrijstaat vertrok voor een termijn van drie jaar. De brieven tonen vooral het superieure gevoel dat er bij blanke mannen (kolonisten) heerst. Tegenover de Congolese bevolking, maar ook tegenover vrouwen. Echt sympathiek kan je Sillye dus niet noemen. Daarbij komt nog dat Gabrielle hem vooral als toegang naar een andere wereld ziet, naar meer vrijheid.

Hoewel de auteur in het eerste deel vooral focust op de weg die Gabrielle aflegt voordat ze naar Kongo kan vertrekken en de obstakels die ze als vrouw aan het begin van de negentiende eeuw moet overwinnen, is Sillye erg aanwezig door middel van de brieven. Om de zoveel pagina’s verschijnt er een brief van hem. Dit vertraagt het verhaal onnodig, vooral omdat de brieven op dat moment niet veel bijdragen behalve dan dat Gabrielle zich hierdoor iets of wat een beeld van Kongo-Vrijstaat kan vormen. Maar dan nog beseft ze dat de realiteit waarschijnlijk helemaal anders zou kunnen zijn. De helft van de brieven (of meer) hadden dus eigenlijk geschrapt mogen worden.

De sterkte van het verhaal zit vooral in het tweede deel van het boek. Gabrielle vertrekt in 1904 eindelijk met haar kersverse echtgenoot naar Kongo. Iets waar ze al jaren naartoe leeft. De reis verloopt vlot, maar eens aangekomen blijkt al snel hoe veranderlijk plannen kunnen zijn. Doorheen haar reis krijgt Gabrielle niet enkel te maken met vooroordelen tegenover de Congolezen, maar ook tegenover vrouwen. De echte wreedheid van de kolonialisten wordt grotendeels genegeerd, hier en daar is er een verwijzing maar echt diep wordt er nooit op in gegaan. Dit is jammer, het zou een interessant uitgangspunt zijn geweest om aan te tonen zeker vanuit het perspectief van een sterke, geschoolde vrouw zoals Gabrielle.

Leyssens slaagt er wel in om de cultuur en natuur van Kongo tot leven te brengen aan de hand van de verhalen die worden verteld en enkele gebeurtenissen tijdens de Kongomissie. Rustmomenten worden afgewisseld met spanning en hoofdstukken in een hoger tempo. Hierdoor leest het tweede deel van het boek zo anders dan het eerste, dat het gemakkelijk is om de iets of wat saaie eerste jaren van het boek te vergeten. Leyssens vlotte, krachtige schrijfstijl sluit perfect aan bij het vurige en nieuwsgierige karakter van Gabrielle. Ze geeft haar meer dan een stem, ze geeft haar een ziel.

Kongokorset is een boek dat op zoek is naar de balans tussen fictie en non-fictie, tussen het tonen van het gewelddadige verleden en het plezieren van de lezer. De échte Kongo-Vrijstaat leer je als lezer niet kennen, maar Leyssens heeft wel een heel vlot lezende roman geschreven die je op zijn minst een glimp van het koloniale verleden geeft. Gabrielle is een interessant hoofdpersonage met een sterke wil en ideeën die voor haar tijd waren. Leyssens toont dat ze vanuit duf archiefmateriaal een vlot, meeslepend boek kan schrijven. Hopelijk laat een volgend boek niet te lang op zich wachten!