Bijzonder debuut met een zeer actueel thema

Een autobiografische roman over Aleksandra, de grootmoeder van Lisa Weeda, die in 1942 vanuit Oekraïne wordt gedeporteerd om in Duitsland in een wapenfabriek te werken. Na de oorlog komt Aleksandra, met haar zoon, naar Nederland om ons land nooit meer te verlaten. Lisa is de dochter van Marie, dochter van Aleksandra en haar Nederlandse man.

Het boek is verdeeld in de hoofdstukken:

• (Volksrepunliek) Loegansk
• Paleis van de verloren Don Kozak

Deze hoofdstukken wisselen elkaar af en worden elk geschreven vanuit een ander perspectief. Loegansk wordt verteld vanuit de herten; “Wie stierf werd een hert met een gouden gewei, een witte vacht en een gouden pijl in de rug.”

Paleis van de verloren Don Kozak wordt verteld vanuit het perspectief van Nikolaj, de vader van Aleksandra en dus de grootvader van Lisa. Lisa ontmoet haar overgrootvader, zoals de uitgever zo mooi verwoordt, op de vleugels van haar verbeelding in het ‘Paleis van de verloren Don Kozak’ en heeft mooie gesprekken met de man die zij nooit heeft gekend. Nikolaj is overleden in 1953 en wacht sinds die tijd tot zijn dochter Aleksandra eindelijk weer naar huis komt. Hij heeft haar nooit meer gezien sinds haar vertrek naar Duitsland in 1942. Nikolaj woont in het paleis; een tussenstation voor de doden, een schemerzone tussen leven en dood.

Lisa heeft van haar oma de opdracht gekregen om haar broer Kolja te vinden; niemand weet waar hij gebleven is en Aleksandra stuurt Lisa naar Oekraïne om dat uit te zoeken en hem een geborduurd doek met de familiegeschiedenis te geven.

Aleksandra is een familiegeschiedenis waar vijf generaties gevolgd worden. De aanwezigheid van vele personages, die niet alleen met naam maar ook met roepnamen worden aangeduid, is soms wat warrig en ook het wisselende vertelperspectief maakt het soms wat verwarrend. De stamboom die in het boek is opgenomen is geen overbodige luxe.

Het boek leert ons veel over de geschiedenis van Oekraïne, de Donbas, de oorlogen, de conflicten met Rusland, de dictators en is, in het licht van de huidige situatie daar, ook akelig actueel. Een mooi boek maar toch zal ik het niet snel aan iemand aanraden, daarvoor vond ik het wat te vaag en te onsamenhangend.

Het zal geen gemakkelijk boek zijn geweest om te schrijven, alleen al vanwege alle historische feiten en de research die daarvoor gepleegd moet zijn. Lisa Weeda heeft een rijke fantasie, mooi taalgebruik en het boek is knap geschreven.