Nederlander of Pakistaan?

Dit boek heb ik mogen lezen voor de Hebban Debuutprijs 2021. Extra leuk omdat dit een boek is dat ik niet snel zelf opgepakt zou hebben in de boekwinkel, afgaande op de achterflap.

De cover is prachtig; de twee werelden van Haroon, Nederland en Pakistan, komen hier bij elkaar en smelten samen. Mooi kleurgebruik, mooie typografie.

Het boek is een brief aan de jongere halfbroer van Haroon Ali en gaat vooral over de familiebanden; is de jeugd van Haroon, die een Nederlandse moeder heeft, heel anders dan de jeugd van zijn halfbroer, die een Pakistaanse moeder heeft? Haroon is half, zijn broer is heel. Is hun vader in het tweede gezin, na de scheiding van de moeder van Haroon, een compleet andere vader dan in het eerste gezin? Het leeftijdsverschil tussen de halfbroers is groot, Haroon is 25 jaar ouder dan zijn jongere broer.

In het eerste deel (ik mis hoofdstukken) maken wij kennis met de twee gezinnen van vader Ali. In het eerste gezin is hij vader van zoon Haroon en dochter Nadia en in het tweede gezin heeft hij 1 zoon. De band die Haroon met zijn vader heeft is moeizaam. Hij plant, mede daardoor, een reis van twee maanden naar Pakistan; hij wil het vaderland van zijn vader beter leren kennen en ook de familie van zijn vader die hij al jaren niet heeft gezien. Komt hij door deze reis dichter bij zijn vader, dichter bij de Islam en gaat hij zijn vader, en zijn keuzes, daardoor beter begrijpen? Haroon is homoseksueel, woont samen met zijn vriend Armando, heeft zich verloofd, en dat kan in de ogen van zijn vader absoluut niet. Hij keurt het bij voorbaat volledig af, zonder de moeite te nemen de vriend van zijn zoon te leren kennen.

Tijdens de reis door Pakistan verandert het boek in een relaas over de religieuze en politieke verhoudingen in het land en daar wordt het een nogal saai en droog verhaal. Een journalistieke opsomming van feiten, over activisten, over de man-vrouw verhoudingen, over blasfemie, over vrijheid van meningsuiting, over mensenrechten, over familiebanden, homoseksualiteit & homofobie, feminisme, de talibanisering van Pakistan, religie. Er worden veel personages genoemd, wat het verhaal niet overzichtelijker maakt, en het wordt allemaal wat afstandelijk. Op een gegeven moment wordt de gayscene in diverse plaatsen in Pakistan beschreven en dat is een compleet andere stijl, nogal over de top.

Het verhaal had wat beeldender geschreven mogen worden dan was het voor mij meer gaan ‘leven’. De beschrijvingen van Pakistan; de geuren, de kleuren, de maaltijden, de kleding, de omgeving, de natuur, de personages, ze worden summier beschreven, je beleeft het niet. Het blijft vlak, je wordt niet meegezogen, een ander land, een andere cultuur in.

Voorbeeld: “Ik liep de binnenplaats op, die volhing met natte gewaden in allerlei kleuren.”Beschrijf het, wat voor gewaden, wat voor kleuren, gewone kleding, of Kleding voor speciale gelegenheden?

"De vallei van Passu overdonderde me toen ik er een eerste glimp van opving. De eindeloze rij bergen - top na top na top - leek nep. Het was alsof het bruine en crèmekleurige gesteente op een felblauw canvas was geschilderd. Bovenin had Bob Ross er wat wolken bij gemaakt.” Als het zó prachtig is, overdonder de lezer dan ook met een mooie omschrijving.

Het boek mist emotie, bezieling, waardoor het wat afstandelijk blijft. Aan de schrijfstijl is te merken dat het boek is geschreven door een journalist. Het is natuurlijk non-fictie, geen roman, maar toch had ik het fijn gevonden als een en ander wat meer was uitgediept.