Een adembenemend avontuur

Wat een adembenemend avontuur om dit boek te lezen! Ik heb genoten van de schrijfstijl van Sebald, de intertekstualiteit, de melancholische zinnen. Een boek wat ik om diverse redenen nog eens wil herlezen, zoveel zit er in dit boek.

Wist ik wat ik ging lezen? Ik dacht enigszins een idee te hebben, maar toch vroeg ik me na een aantal bladzijden af waar ik aan was begonnen en wat voor soort boek was dit nu eigenlijk? Een non-fictie boek over een reis van de hoofdpersoon naar zijn verleden? Langzamerhand begon het me te dagen, dat ik een geheel eigensoortige roman las, waarin de schrijver via associaties een verhaal vertelt over een ontheemde man (Austerlitz) die op zoek gaat naar zijn wortels. Waar kom ik vandaan en wie ben ik eigenlijk?
Opvallend is de vervaging van allerlei literaire grenzen: Geen duidelijk plot, geen autobiografie maar wel autobiografische elementen uit het leven van de schrijver. Beschrijvingen van steden, geschiedenis, filosofie, astronomie en kunst (schilderijen, fotografie, architectuur, films) maken het een heel vol boek terwijl het niet gekunsteld overkomt bij de lezer. De vele foto's ondersteunen het verhaal en maakten dat ik nog meer afbeeldingen ging zoeken over wat ik las.

Het meest raakte me echter de zoektocht van Austerlitz naar zijn familie en wanneer die speurtocht hem in Terezin Tsjechië brengt, herken ik zoveel uit mijn bezoek aan Tsjechië begin jaren '90. Ik bezocht o.a. Terezin en de Kleine Vesting, de beklemmende sfeer van het concentratiekamp (Theresiënstad) het was er allemaal weer in mijn beleving, evenals de beschrijving van Praag (de Oude Stad en de wijken eromheen). De opmerking van Austerlitz (p. 314) kwam zo binnen '' ...dat daar, in de Kleine Vesting van Terezin, waar zovelen in de koude, natte kazematten te gronde zijn gegaan, mijn ware werkplek zou zijn geweest en dat ik die door eigen schuld niet had ingenomen." Dat beklemmende besef van veel overlevenden van WO II, dat zij het hebben overleefd terwijl anderen de dood vonden, raakte me.

Austerlitz is een boek met veel intertekstualiteit en ik heb het gevoel dat ik niet eens alles heb herkend. Veel dingen heb ik opgezocht, zoals het station Antwerpen, het Great Eastern Hotel Londen, Marianske Lazne (tot mijn verbazing herkende ik het stadje en ik zag de mensen weer lopen met hun flesjes/bekers bronwater), Maddwach in Wales en de monding van de rivier Barmouth). De razzia in Parijs met het bijeendrijven van de mensen in het Velodrome d'hiver en het 'kwijtraken' van al hun waardevolle spullen. ...waar die terecht zijn gekomen, zei Lemoine, wil tegenwoordig niemand meer weten, zoals immers die hele geschiedenis in de ware zin van het woord is begraven onder de fundamenten van de Grande Bibliothèque van onze faraonische president. En daarna de zin... 'Een tijdlang, zei Austerlitz, stonden wij nog samen op de belvedère te kijken naar de stad die nu fonkelde van het licht van zijn lampen.' Wat een tegenstelling weet de schrijver hiermee op te roepen bij de lezer. Ik blijf nadenken, herlezen, mijmeren en me verbazen over hoe gemakkelijk wij mensen vergeten en de geschiedenis begraven.

Deze eerste kennismaking met de schrijver heeft me dan ook nieuwsgierig gemaakt naar de andere boeken van W.G. Sebald.