Met vlagen een opgave

Helen Franklin woont in Praag, waar ze zichzelf een eenzaam en afzijdig leven heeft opgelegd. Wanneer ze via een van haar weinige vrienden over het mysterie rondom Melmoth hoort gaat haar fantasie met haar aan de haal. De mythes en verhalen over Melmoth laten haar niet los, ze voelt zelfs dat deze in de buurt moet zijn. Bestaat Melmoth echt, heeft ze bestaan of is het slechts een folkloristische legende? Gelooft Helen in geestverschijningen of zelfs in sterke verhalen die over het hiernamaals gaan? In deze dolende geest ziet Helen misschien wel een uitweg om van haar schuldgevoelens af te komen.

Met op de achtergrond de prachtige historische stad Praag, dé stad met bruggen, steegjes, oude gebouwen en veel schaduwen probeert Sarah Perry een spookachtige sfeer te scheppen in haar verhaal. Met Melmoth als geest die zich in de gedachten nestelt van gelijkgestemden had Perry een goede zet kunnen doen. Echter doet Melmoth meer aan als Casper het spookje dat zo nu en dan een psychische plaagstoot uitdeelt, ze komt niet volledig tot haar recht in deze opzet en het gevoel dat Melmoth de hoofdrol speelt, verdwijnt al snel naar de achtergrond. Het verhaal impliceert gothic en spannend te zijn maar écht eng of horror wordt het niet en dat is wel jammer. De levensvatbaarheid van Melmoth is de gemene deler die ze met Helen heeft en niet het angstaanjagende beeld dat het had kunnen zijn. Het gegeven dat Helen gebukt gaat onder schuldgevoelens en eenzaamheid zorgt dat je wilt weten waar die emoties op gebaseerd zijn.

Ondanks dat je echt in het verhaal moet komen, soms was het best een opgave, eerlijk is eerlijk, is Melmoth wel een origineel verhaal geworden dat gewaardeerd kan worden door liefhebbers van duistere sprookjes. Een reeks van wonderlijke gebeurtenissen volgen elkaar op die de gemoederen bezig kunnen houden. Het is mysterieus zonder echt duidelijkheid te verschaffen, ook niet door inzage te krijgen in de brieven en dagboekpassages. Melmoth blijft voor mij een groot mysterie maar ook de andere personages brengen geen duidelijkheid. Gaandeweg komen er nogal wat voorbij. Behalve dat ze allemaal iets hebben gedaan dat hen blijft achtervolgen en dat dát de band met Melmoth verklaart geraak ik niet.

Let wel dat het taalgebruik met vlagen oubollig is en zware filosofische stukken bevat die drukken op je gedachten en het lezen kunnen beïnvloeden. Het verhaal doet middeleeuws aan maar speelt zich, wonderlijk genoeg, gewoon in onze tijd af. Een stukje uit het boek dat illustreert hoe er soms geschreven wordt:

“Dees Getuigenis vertrouw ik alhier ten schrifte, onderwijl ik geen twijfel heb, mijn Elizabeth, dat deze bij U afkeur en horreur bewerkstelligen zal. Doch ik moet mij ervan kwijten, want ik ervaar het als een veroordeling ertoe, het drukt zo sterk op mij neder dat het voelt alsof mij de botten breken zullen onder het gewicht, en ik moet mij verlichten, of zal met haar en haar geschiedenis mede verscheiden.”

Je kunt er van vinden wat je wilt, het doet in ieder geval aan als een verhaal uit de oudheid. De reden dat deze recensie zo lang op zich liet wachten had alles te maken met de uitdaging die dit boek bleek te zijn.

Melmoth is dan ook geen gemakkelijk boek om te waarderen. Aan de ene kant kun je bijna niets vertellen zonder te spoileren, dus dat is verhaaltechnisch bijzonder knap gedaan door Perry. Maar aan de andere kant; het is het allemaal nét niet, het ontbreekt aan spanning en angst, verdoemenis, die wel wordt gesuggereerd. Toch fascineert het verhaal, mede of juist dankzij de complexiteit van het geheel, wie zal het zeggen? Heel dubbel dus. Het duurt ook zo lang eer het verhaal je echt vastpakt, als het dat al doet. Er had zoveel meer ingezeten, zoals gezegd vanwege de sprookjesachtige stad Praag die bij uitstek geschikt is voor het gothicsfeertje. Daarbij is dé gewetensvraag of we in staat zijn onszelf te vergeven voor wat we in het leven fout doen bijzonder intrigerend. Maar ook daar geen antwoord, in ieder geval niet vanuit Helen óf Melmoth.

Geboeid door de aparte schrijfstijl en het lef iets totaal anders neer te zetten ben ik wel geïnteresseerd geraakt door het werk van Sarah Perry en ga ik zeker de voorganger Het monster van Essex lezen. Maar verder dan 2,5 nipte sterren voor Melmoth kom ik niet.