Intelligent, trouw, humor en lid van een groep

Al jaren word ik iedere morgen wakker door een groep kletsende kauwen naast mijn slaapkamer, als het regent komen ze op mijn balkon schuilen en toen er vorige week een kauw met een pas gewassen sok (die klaar lag om opgehangen te worden) vandoor ging besloot ik dat ik meer van deze vogels wilde weten. Ik wilde deze vogels graag beter leren begrijpen en daarom besloot ik “De kauw” van Achilles Cools te lezen.

Ik heb dankzij de observaties en informatie van Achilles Cools meer geleerd over de kauw.
Kauwen die door mensen worden grootgebracht hebben het moeilijker om zich aan te passen aan de groep als ze op latere leeftijd bij een groep kauwen worden gezet. Veel gedrag wordt hen door mensen niet geleerd (foerageren, zorgen voor nakomelingen, sociale interactie etc.) en dus is het niet wenselijk om een kauw voor eigen plezier een tijd in huis te nemen.

Dat kauwen bijzonder intelligent zijn (ze zien hoeveelheden in één oogopslag tot en met zeven), wist ik al, maar dat ze ook een groot gevoel voor humor hebben en elkaar (en anderen) graag voor de gek houden was nieuw voor mij. Kleine kauwtjes verstoppen zich bijvoorbeeld graag en roepen dan alsof ze in nood zijn waarna de groep het kleine kauwtje gaat zoeken. Als de kleine kauw zich uiteindelijk laat zien lijkt de rest van de groep hier veel plezier om te hebben.
Als er iets lekkers te eten is (vooral kaas is favoriet) waarschuwt de slimste kauw met een alarmroep alsof er een roofvogel in de buurt is waardoor iedereen wegvliegt. Dat lekkere stukje voedsel blijft dan liggen voor de slimste (bedrieger). Mogelijk bestaat er verband tussen speelsheid en een opportunistische leefwijze.

Kauwen leven in groepsverband met een duidelijk hiërarchische structuur. De rangorde is goed te zien bij de nestverdeling en de voedselplaatsen. Hogeren in rang hebben de beste nestplaatsen en mogen als eerste eten. De hogere kauwen beschermen de lagere kauwen als er gevaar dreigt. Alleen mannetjes kunnen leider zijn, maar vrouwtjes kunnen wel in rangorde stijgen door een ‘hoger’ mannetje te kiezen.
Kauwen kiezen hun partner met zorg en blijven vervolgens monogaam en trouw aan elkaar. Zelfs als in het paarseizoen één van de twee te ziek is om te paren, blijven ze bij elkaar. Slechts aan het begin van hun samenzijn wordt nog wel eens geëxperimenteerd met overspel, meestal bij paartjes waarbij het paren niet lukt.
Monogamie vindt zowel plaats bij heteropaartjes als bij homopaartjes. Al komt soms een vrouwtje bij de twee mannetjes om met z’n drieën voor nageslacht te zorgen.
Als een kauw weduwnaar of weduwe is geworden, zal hij of zij dag en nacht op zoek blijven gaan naar de partner waarbij lange afstanden in alle richtingen wordt gevlogen. Als de partner niet wordt teruggevonden kan de overgebleven kauw intens verdrietig worden wat zijn aanzien in de groep doet kelderen.

Ondanks dat ik het nodige heb geleerd over de kauw is dit geen typisch vogelboek. Het boek bevat observaties en informatie afgewisseld met poëzie en verhalen over kauwen. De rol van Achilles Cools is in het boek heel groot, het zijn zijn ervaringen en observaties over de kauw en daarom is het niet overal even informatief en objectief. Het boek las wel makkelijk en ik begrijp het gedrag van de kauw beter dan voordat ik aan dit boek begon. Nu kan ik ze in alle rust observeren om te zien of ik herken wat ik zojuist heb gelezen.