Passende titel voor lyrische beschrijvingen

“Nee, een mens kan echt niet zonder vaderland, zoals hij ook niet zonder hart kan leven.” (citaat)

De verhalen in “De muziek van de herfst” zijn oorspronkelijk gepubliceerd in provinciale kranten als “De Zeeman” en in tijdschriften als “De Rode Transporteur” en “De Strijd der Werelden”.
Het boek bevat 57 verhalen waarvan een groot deel nooit eerder in het Nederlands is verschenen. In het voorjaar van 2020 kwam het boekje “Wilde rozen” uit met vijf verhalen van Paustovski, deze staan ook in deze dikkere “De muziek van de herfst”.

“Iedere keer wanneer je iemand de weg uitlegt, is het alsof je zelf die tocht door de weidse oorden en over die met bloeiende strobloemen bezaaide boswegen weer maakt en er opnieuw een licht gevoel in je ziel opstijgt. Zo’n luchtigheid overkomt ons altijd wanneer er een lange weg voor ons ligt en onze ziel vrij van zorgen is.” (citaat)

Het boek “De muziek van de herfst” is de titel van het boek verhalen van Konstantin Paustovski wat perfect past bij deze schrijver. Paustovski schrijft lyrisch over de verschillen in seizoenen, over landschaps- en natuurobservaties en over het weer. Dit was ik al gewend uit zijn andere boeken, zoals “Verhaal van een leven” en “Goudzand”, maar ook in deze verhalenbundel stelt hij wat dat betreft niet teleur.
Ik heb genoten van deze verhalenbundel van Paustovski. De bundel bestaat uit korte en langere verhalen. Een aantal verhalen vond ik schitterend, zoals “Etiketten voor koloniale waren”, “De Australiër van het stationnetje Pilevo”, “De Mesjtsjora”, “De oude kok”, “Het telegram”, “Een nacht in oktober” en “Aan de kade van Napels”. Natuurlijk zaten er ook verhalen tussen die mij wat minder te pakken hadden.
Het laatste hoofdstuk van het boek “De vuurproef” is pas in 2005, ver na Paustovski’s dood, voor het eerst verschenen. Paustovski heeft het niet eerder willen afdrukken, heeft zelfcensuur toegepast, om zichzelf en anderen te beschermen.
Ik ontkwam er tijdens het lezen niet aan om in de ik-figuur toch steeds Paustovski zelf te zien, terwijl dat misschien niet waar is.

“Op een nacht werd ik met een vreemd gevoel wakker. Het was net alsof ik tijdens mijn slaap doof was geworden. Ik lag met gesloten ogen een tijdlang ingespannen te luisteren en begreep ten slotte dat ik niet doof was geworden, maar dat er buiten alleen een ongewone stilte heerste. Zo’n stilte noemt men ‘doods’. De regen was weggestorven, de wind was weggestorven, het rusteloze ruizen van de tuin was weggestorven.....De aarde had iets feestelijks en deed denken aan een verlegen bruid. De volgende dag knisterde en knerpte alles rondom: de opgevroren wegen, de bladeren op het bordes, de zwarte brandnetelstengels die boven de sneeuw uitstaken.” (citaat)

“Muziek van de herfst” is een aanrader voor iedere Paustovski-liefhebber. Ik zal dit boek nog heel vaak uit de boekenkast pakken om zomaar een verhaal te lezen. Daarvoor is dit boek heel geschikt. Het boek krijgt van mij een dikke vier sterren, sommige verhalen waren schitterend, maar andere verhalen net iets minder.

“Ergens over beginnen te schrijven terwijl je indrukken nog kersvers zijn, is een slechte methode. Het beeld dat dan ontstaat is veel te bruut, zoals verf die nog niet helemaal droog is op het schilderdoek. Alle oneffenheden blinken nog sterk. Ze zijn niet verzacht door de nevel van de tijd en een lichte vergetelheid.”(citaat)