Voor de liefhebbers van ‘Verhaal van een leven’

Nadat ik eerder dit jaar alle delen van ‘Verhaal van een leven’ en de bundel korte verhalen ‘Wilde rozen’ had gelezen, wilde ik graag meer lezen van de schrijver Konstantin Paustovski.
Een paar maanden geleden had ik het boek ‘Goudzand’ al gekocht, maar toch stond het tot nu te wachten in de kast om gelezen te worden.

‘Goudzand’ is een dik boek en bevat brieven, dagboekaantekeningen, journalistiek werk en verhalen. Het boek is opgedeeld in drie delen die overeenstemmen met de periodes 1914-1935, 1936-1948 en 1950-1968. Iedere periode volgt een nieuwe grote liefde, een nieuwe vrouw. Paustovski is immers drie keer getrouwd geweest. Veel brieven in het boek ‘Goudzand’ zijn gericht aan deze liefdes, die hij aanspreekt met koosnaampjes.
In de brieven aan zijn liefdes schrijft hij regelmatig hoe erg hij hen mist en hoe alleen hij zich voelt.
In ‘Verhaal van een leven’ nemen vooral zijn vrienden een belangrijke plek in het boek in, in ‘Goudzand’ zijn dat zijn liefdes.
Naast de brieven aan zijn grote liefdes, bevat het boek ook brieven aan zijn kinderen, zijn vrienden, collega’s of bijvoorbeeld de uitgever.
In veel brieven aan thuis of vrienden beklaagt hij zich over de weinige respons op zijn brieven. Hij verzoekt de ander om vaker en sneller te schrijven.
In zijn brieven aan vrienden en collega’s schrijft Paustovski ook over zijn vorderingen van zijn autobiografische romans van ‘Verhaal van een leven’. De bergen en dalen van dit proces komen soms terloops, soms uitgebreid aan bod zoals bij deel 4 ‘Tijd van de grote verwachtingen’. Paustovski’s boze brief naar het redactiecollege van het tijdschrijft Novy Mir is te lezen in ‘Goudzand’.

“Het soort pijn in mij lijkt op wat je voelt wanneer je je tranen inhoudt en deze als een beklemmende brok in je keel zit.” (citaat)

Wat in al zijn boeken opvalt is hoe weinig Paustovski thuis is, maar hoe vaak hij op reis of aan het werk (ver van huis) is. Paustovski zwerft door delen van Perzië, de Krim, Tsjetsjenië, Azerbeidzjan, Georgië, Polen, Italië, Armenie, Rusland, Frankrijk etc. Paustovski is tijdens een cruise zelfs even in Nederland waar hij de steden Rotterdam, Amsterdam en Den Haag bezoekt.
In het nawerk van ‘Goudzand’ zijn drie bijlagen opgenomen waarin zijn (aangenomen) kinderen herinneringen ophalen en terugblikken op hun leven met Konstantin Paustovski.

“Ik ben erg uitgeput door de voortdurende eenzaamheid en het wankele bestaan te midden van mensen voor wie je een vreemdeling bent.” (citaat)

Konstantin Paustovski heeft regelmatig last van benauwdheid door verergering van zijn astma. In Moskou en Rusland kan hij niet aan de goede medicatie komen, maar deze medicatie is wel te koop in Frankrijk. In Parijs woont Lydia Delectorskaya, zij is een Russische immigrante én muse van Henri Matisse. Zij zorgt ervoor dat Paustovski aan de goede medicatie komt, door regelmatig wat op te sturen vanuit Frankrijk.
Naarmate Paustovski ouder wordt lijkt zijn astma steeds erger te worden en komen er steeds meer hartklachten bij.

“Reizen laten een onuitwisbaar spoor achter in ons bewustzijn. Tijdens zwerftochten te land en ter zee over de uitgestrekte ruimtes van onze aarde worden sterke karakters gesmeed en ontstaan humaan gedrag, begrip voor de verschillen tussen volkeren en ruimhartige en nobele inzichten.” (citaat)

Wim Hartog is ruim vier jaar bezig geweest met het boek ‘Goudzand’. Hij is jaren bezig geweest met het verzamelen van brieven, dagboekaantekeningen en verhalen en heeft hier een chronologisch boek van gemaakt. Ik ken geen Russchisch en kan dus niet de oorspronkelijke teksten van Paustovski lezen, maar Hartog vertaalt de teksten van Paustovski op een plezierige manier. De verhalen van Paustovski lezen, mede dankzij Wim Hartog, toegankelijk en beeldend, alsof ik Paustovski’s eigen stem hoor. Ik wilde ook nu weer, net als bij de andere boeken van Paustovski, steeds weer verder lezen.
Het is onvoorstelbaar dat Wim Hartog nadat hij ‘Goudzand” had voltooid diverse afwijzingen kreeg van uitgevers. Van Oorschot zag gelukkig dat het meer dan de moeite waard was om dit boek uit te geven.
Voor de liefhebbers van ‘Verhaal van een leven’ is ‘Goudzand’ een enorme aanvulling en verrijking. Voor mij is de persoon én schrijver Konstantin Paustovski nóg meer gaan leven.