Op geluk staat geen leeftijd

In “Hemelrijk” geeft Chris de Stoop, net als in zijn twee eerder gelezen boeken door mij van hem, opnieuw een stem aan iemand naar wie niet is geluisterd.
In “Hemelrijk” reconstrueert de Stoop op een integere manier wat de impact van corona in de woonzorgcentra was. Hij focust zich in dit boek vooral op het woonzorgcenrum ‘Hemelrijck’ in het Vlaamse Mol.

“Wie zijn ouders naar een rusthuis brengt doet dat nooit zonder gewetensnood, zegt men weleens.” (citaat)

Hemelrijck kwam tijdens de tweede golf van corona, in december 2020, veel in het nieuws vanwege een grote corona-uitbraak na een geslaagd sinterklaasfeest waarbij de Sint vervolgens als superspreader werd aangewezen en tot zondebok werd gemaakt.
Deze Sinterklaas, Guido, was een enthousiaste vrijwilliger in Hemelrijck en mantelzorger voor zijn moeder die daar woonde. Guido zette zich veel in voor de bewoners en toen gevraagd werd of hij Sinterklaas wilde zijn, nam hij ook die taak op zich. De bewoners hebben genoten van een leuk feestje na een moeilijk eerste coronajaar. Nadat na het sinterklaasfeest het aantal coronabesmettingen enorm toenam, werd Guido als schuldige superspreader aangewezen. Maar ook de directie van het woonzorgcentrum en de medewerkers werden niet ontzien en kregen behoorlijk veel negativieit over zich heen. Niemand heeft naar hen geluisterd, maar wel direct geoordeeld.

“Terwijl het gebouw, in de aanloop naar de feestdagen, al versierd was met slingers, sterren, kerstbomen en kerststallen, dwaalde de dood door de gangen, om misschien links of rechts een kamer binnen te sluipen.” (citaat)

Chris de Stoop vermengt het verhaal van Hemelrijck met zijn eigen ervaringen als mantelzorger voor zijn moeder in woonzorgcentrum Het Hof in Sint-Niklaas, waarvan hij jarenlang mantelzorger is geweest. De moeder van de Stoop overleed vóór corona. De Stoop heeft daarom door de twee verhalen naast elkaar te leggen het contrast aan de lezer kunnen laten zien hoe het is om in normale tijden in een woonzorgcentrum te leven en te overlijden en in tijden van corona.
Toen corona een gevaar werd gingen de woonzorgcentra op slot om de bewoners te beschermen. Maar door deze afsluiting verdwenen ook de intimiteit, het lichamelijk contact, de tederheid, het plezier en mooie momenten. Bewoners waren alleen en in isolatie ziek en moesten sterven in eenzaamheid. Er was geen mogelijkheid tot afscheid, wat tot veel verdriet heeft geleid bij bewoners, familie en medewerkers van het woonzorgcentrum. Zowel familie als medewerkers bleven achter met een groot gevoel van schuld omdat ze niet genoeg hebben kunnen doen voor hun geliefde ouder of omdat ze niet die zorg hebben kunnen geven die in hun ogen wel nodig was.

“Hij heeft niet het gevoel dat hij er iets voor moet laten, behalve dat hij wat minder tijd voor z’n sociaal leven overhoudt en nooit lang op reis zal gaan. Hij ziet het niet als een last maar als een voorrecht, want hij krijgt er zoveel voor terug, niet alleen genegenheid, maar ook de kans om van betekenis te zijn.” (citaat)

De leuze van de Armonea woonzorgcentra, waar onder andere Hemelrijck onder valt, luidt: “Op geluk staat geen leeftijd”. Elk leven, hoe weinig er ook nog over is, is waardevol. Er wordt over de overleden ouderen te snel gesproken alsof ze toch op korte termijn zouden overlijden. Maar van iedere oudere wordt door iemand gehouden. Ieder mens heeft een leven geleefd en heeft behoefte aan tederheid, liefde en warmte en zou niet in eenzaamheid zijn laatste dagen moeten leven. De bewoners, mantelzorgers en het zorgpersoneel voelden zich tijdens de coronagolven te vaak in de kou staan omdat alle aandacht uitging naar de ziekenhuizen en IC’s.
Chris de Stoop geeft met “Hemelrijk” de hoofdrolspelers uit het boek eindelijk een stem. Dit verhaal zou een les moeten zijn voor de toekomst, waarin de vergrijzing verder zal toenemen.
Dikke vier sterren.

“Dat zei bijna iedereen hier, dat dát het ergste is, zo te sterven in volstrekte eenzaamheid.”(citaat)