Kinderlijke naïviteit

“Mijn vader zegt: vroeger was een goede reputatie voor een mens van levensbelang, maar tegenwoordig is dat bijzaak – de hoofdzaak is een goede nationaliteit.” (citaat)

De boeken van Irmgard Keun werden vanaf 1933 als ‘niet volkseigen’ gezien en dus in nazi-Duitsland verboden. In de zomer van 1936 ontvluchtte Keun Duitsland en leefde ze op meerdere plekken in ballingschap. Allereerst in Oostende waar meerdere schrijvers en intellectuelen de zomer van 1936 doorbrachten, zoals onder andere Stefan Zweig, Ernst Toller, Joseph Roth. Met Joseph Roth kreeg Keun vanaf de zomer 1936 een kleine anderhalf jaar een relatie. Op deze romance is “Kind van alle landen” gebaseerd.

“Een paspoort is een schriftje met stempels en het bewijs dat je leeft. Als je je paspoort verliest, ben je voor de wereld gestorven. Je komt geen land meer in. Het ene land moet je uit, maar het andere mag je niet meer in. Maar God heeft het zo geregeld dat mensen alleen op het land kunnen wonen. Ik bid nu iedere avond stiekem dat hij regelt dat mensen jarenlang kunnen blijven zwemmen of in de lucht rondvliegen.” (citaat)

De tienjarige Kully is echt een “Kind van alle landen”. De boeken van haar vader zijn in nazi-Duitsland verboden en dus probeert het gezin van Kully, vader en moeder een plek te vinden waar zij zich kunnen vestigen en veilig zijn. Zij reizen door Polen, Tsjechië, Frankrijk, Italië, België en Nederland.
De reis en de vele hotelovernachtingen leveren veel problemen op. Ze hebben geen paspoort en altijd te weinig geld. De vader van Kully laat haar met haar moeder dikwijls alleen achter in het hotel terwijl hij zelf op zoek gaat naar geld.
Het verhaal is verteld door de ogen van de tienjarige Kully. Kully beleeft en observeert en de verkregen informatie verwerkt ze naïef en vol liefde voor haar ouders. Als lezer begrijp je meer dan Kully, waardoor je begrijpt hoe kwetsbaar en onzeker haar situatie is.

“...., maar dat houdt op zodra mijn vader vertrekt om geld bij elkaar te schrapen en mijn moeder en ik achter moeten blijven zonder dat er betaald is. Ons laat hij als onderpand achter: mijn vader zegt dat wij een hogere pandwaarde hebben dan diamanten of bont ”. (citaat)