Mazzel tov

“Alsof ik voor mezelf de bevestiging nodig had dat wie voor politiek vluchtte een beter, hoogwaardiger mens was dan die vluchtte voor armoede en toekomstloosheid.”(citaat)

Flink wat jaren geleden heb ik “Twee koffers vol” van Carl Friedman gelezen. Toen ik las waar het boek ‘Mazzel tov” van Margot Vanderstraeten over zou gaan, namelijk over ervaringen van een studente die bij een joods-orthodox gezin de kinderen helpt met hun school en andere vaardigheden, was ik bang dat het boek een herhaling zou zijn van wat ik eerder al had gelezen. In allebei de boeken is het decor grotendeels Joods Antwerpen en gaat het over een werkstudente bij een joods-orthodox gezin.
Margot Vanderstraeten heeft in april 2018 de E. du Perronprijs gekregen voor haar boek “Mazzel tov”. Nog een overeenkomst, want ook Carl Friedman won vijftien jaar eerder met haar boek “Twee koffers vol” deze prijs.

“Er bestaan twee soorten verdriet, onthoudt u dat. Een dat het kan verdragen om gekieteld te worden. En een dat zo groot is dat je ervan af moet blijven, zelfs met ogenschijnlijk onschuldige vragen.’”(citaat)

Gelukkig ben ik het boek toch gaan lezen want er zitten wel degelijk verschillen tussen beide boeken. In “Twee koffers vol” identificeert de hoofdpersoon zichzelf naarmate het verhaal vordert steeds meer met haar streng joods-orthodoxe gezin omdat zij zelf immers ook joods is.
De hoofdpersoon in “Mazzel tov”, Vanderstraeten zelf, werkt bij een moderner joods-orthodox gezin. Bovendien heeft zij een relatie en woont zij (ongetrouwd) samen met een uit Iran gevluchte moslim.
Waar “Twee koffers vol” een roman is, is “Mazzel tov” een non-fictie verhaal. Margot Vanderstraeten vertelt dus over haar eigen ervaringen, vooroordelen, gewoonten, misverstanden bij de familie Schneider en stelt vragen. Kritische vragen die ongetwijfeld meer mensen hebben, maar niet durven stellen. Elke ontmoeting met een van de Schneiders vormt uiteindelijk aanleiding voor de auteur om na te denken en om nieuwe vragen te stellen.

“Waarom liet ik haar niet weten dat ik er de pest aan had dat ik haar, door die spijswetten, nooit bij mij kon uitnodigen. Als zij uitkeek om voor mij te koken, waarom moest datzelfde genot van hartelijke gastvrijheid mij dan worden ontzegd? Moest gastvrijheid niet ook een beetje van de gast komen? Of was dat nu juist de hele opzet van die kasjroet: de versterking van de eigen identiteit door uitsluiting van de ander? Waarom vroeg ik haar niet om over dit vraagstuk eens grondig na te denken?”(citaat)

“Mazzel tov” is een levendig geschreven verhaal dat ik niet weg kon leggen. Vanderstraeten probeert de familie te begrijpen, wil meer onderdeel uitmaken van het gezin, maar schuwt bepaalde gevoeligheden niet. De discussies, respect en inspanning van beide kanten worden beloond met een relatie die ook stand houdt als de kinderen hun volwassenen leven vorm geven.

“Maar in dit huis was ik altijd op hetzelfde dilemma gestuit en nu was het niet anders: waar hielden respect en voorzichtigheid op en gingen ze over in taboe?”(citaat)