Zwaar leven

Medewerkers van uitgeverij Altas/Contact waren tijdens Manuscripta op zoek naar echte lezers. Iedereen die voldeed aan hun voorwaarden (zie hier kon lid worden van De club van echte lezers. Als welkomstcadeau kregen nieuwe leden een linnen tasje met daarin het boek De twaalf stammen van Hattie. Als lid ontvang je niet alleen de nieuwsbrief van de uitgeverij, je krijgt uitnodigingen om naar lezingen te gaan, je kunt schrijvers ontmoeten en je maakt kans op vooruit-exemplaren. En dat allemaal gratis en voor niets. Aangezien de bezoekers van Manuscripta niet alleen echte lezers waren, maar ook echte Hollanders, zag ik die middag veel tasjes voorbij gaan van Altas/Contact. Ook ik voldeed aan de voorwaarden en maakte zo kennis met de mooie debuut roman van Ayana Mathis.

In de jaren twintig van de vorige eeuw verhuist de vijftienjarige zwarte Hattie met haar moeder en zus naar Philadelphia. De vrouwen dromen van een mooie toekomst. Een toekomst van vrijheid, welvaart en geluk. Op zeventienjarige leeftijd trouwt Hattie met August en wordt zij moeder van een tweeling, Philadelphia en Jubilee.
“Philadelphia en Jubilee!”, roept August uit als Hattie hem vertelt hoe zij hun tweeling wil noemen. “Je kunt je kinderen toch niet zulke idiote namen geven?” Als Hatties moeder nog zou hebben geleefd, zou ze het met August eens geweest zijn. Ze zou hebben gezegd dat Hattie ordinaire namen had gekozen, “plat en protserig” zou zij ze hebben genoemd. Maar zij is er niet meer en Hattie wil haar kinderen namen geven die niet al op een grafzerk in een familieperk in Georgia stonden gebeiteld, dus geeft zij hen namen mee vol belofte en hoop. Namen die vooruit reiken, niet achterom kijken.

Wanneer de tweeling met zeven maanden overlijdt, ziet Hattie in dat haar droom een illusie is geweest. De wereld om haar heen is nog net zo hard als voorheen en het lukt haar niet om het verlies van haar tweeling te verwerken. De vier zoons en vijf dochters die Hattie in de loop der jaren krijgt smachten naar liefde en aandacht van hun moeder, maar Hattie is niet in staat hen dit te schenken. Hattie is alleen maar bezig met overleven. Ze moet dag en nacht werken om al die monden te kunnen voeden. Armoede, zorgen, angst, uitputting en teleurstellingen veranderen Hattie van een liefdevolle moeder in een bittere harde vrouw.

Het boek bestaat uit korte hoofdstukken, waarin telkens een ander kind wordt belicht. Door de ogen van Hatties kinderen doorloop je als lezer verschillende levensfasen van Hattie. Je krijgt een goed beeld van de tijd en omstandigheden waarin het gezin leefde. Het is heel triest om te lezen dat alle kinderen gevolgen ondervinden van hun moeilijke jeugd. Er is er niet één die echt gelukkig is. Toch is Hattie geen slechte moeder. Ze kon niet anders.
Wat ik erg mooi vind is dat Hattie, wanneer zij de zorg over haar kleindochter Sala krijgt toevertrouwd, lijkt te ontdooien. Wanneer ze, wat onhandig, een arm om het kind heen slaat, krijg je een glimp te zien van de ware Hattie. De moeder die zij zo graag voor haar kinderen had willen zijn.