Openhartig familieverhaal

In de autobiografische roman 'Open hart' blikt schrijfster Elvira Lindo (1962) terug op haar kindertijd. Het werk van de Spaanse auteur wordt wereldwijd uitgegeven. Haar romans en kinderboeken zijn zeer succesvol. Open hart is in Spanje inmiddels een bestseller. Het wordt tijd dat ook de Nederlandse lezers haar werk gaat ontdekken.

De titel van het boek is gelijk aan de Spaanse versie 'A corazon abierto'. De titel is heel mooi gekozen. Lindo is erg openhartig over haar kindertijd. Ook heeft de openhartoperatie van haar moeder een grote stempel op het gezinsleven gedrukt.

In acht hoofdstukken vertelt Lindo over haar kindertijd in de jaren zestig en zeventig. We leren Elvira’s broers Manuel en Cesar en zus Inma kennen, haar twee grootmoeders, enkele huishoudelijke hulpen, tantes en vrienden en vriendinnen. De meeste aandacht in het boek gaat naar haar ouders; hun bijzondere karakters hebben Elvira gevormd.

In het boek komen interessante thema’s voorbij zoals coming of age, vader-dochterrelatie, moeder-dochterrelatie, familiebanden, politiek, liefde, dood, verlies en huwelijksproblematiek.

Het verhaal begint met een passage waarin Elvira en haar zus aan het ziekenhuisbed van hun zieke vader zitten. Voor het eerst in hun leven is hun praatgrage en dominante vader stil; de zussen voelen dat zijn einde nabij is. Elvira neemt de lezers mee naar haar vaders jeugd. Waarin hij als negenjarige jongetje naar een wrede tante in Madrid gestuurd werd, waar hij zich alleen, gekwetst en afgewezen voelde en regelmatig werd mishandeld. Door zijn slechte jeugd ontwikkelde hij een moeilijk karakter. Hij was dominant, jaloers, naïef, wispelturig, opvliegerig, obsessief, onrustig en een grote opschepper. Ook rookte en dronk hij veel, ging vreemd en kon slecht alleen zijn. Was er dan niets goeds aan deze man? O, jawel. Het was een harde werker en wilde dat zijn kinderen een goede jeugd zouden krijgen. Achter zijn harde masker zat eigenlijk een heel goede man verstopt, die veel liefde had voor zijn gezin.

Lindo’s moeder was een zorgzame vrouw. In de beginjaren van haar huwelijk was ze in een permanente staat van zwangerschap. Omdat haar man voor zijn werk veel op reis was, stond ze er alleen voor. Omdat haar rusteloze man vaak wilde verhuizen kreeg haar moeder de kans niet een sociaal leven op te bouwen. Haar ziekte hield ze lang voor haar man verborgen. Zodra hij de deur achter zich sloot om naar het werk te gaan, ging moeder terug naar bed. Haar jongste dochter Elvira had ze graag zich heen en vond het heerlijk om haar klein te houden. Elvira ging daarom ook vrij laat naar de lagere school. Na de openhartoperatie bleef Elvira opnieuw thuis van school, nu om haar moeder te verzorgen. Wanneer Elvira op de middelbare school zit, overlijdt haar moeder.

Het boek ziet er goed verzorgd uit. Op de cover staat een foto van Elvira’s ouders. Het is jammer dat er niet wat meer foto’s uit het familiealbum geplaatst zijn. Wel staan er aan het begin van elk nieuw hoofdstuk een leuke pentekening met hierop de hoofdpersoon/ personen uit het desbetreffende hoofdstuk. De tekst worden afgewisseld met stukken poëzie en songteksten. Het boek wordt afgesloten met de tekst van een muzikale voorstelling van Elvira en haar nicht Maria, waarin het verhaal van Elvira’s vader centraal staat.

Misschien omdat ik kortgeleden mijn beide ouders verloren ben, las ik met interesse het stuk over de begrafenis van Elvira’s vader. Eerst voelde ik een afkeer bij me opkomen. Wat? De beenderen van je moeder uit de kist halen…..en ook nog eens vasthouden….

Blz 231: Mijn broer hield de lijkwade met haar resten in beide handen. De tijd had zo weinig van haar overgelaten dat het deed denken aan een baby in de bezorgde armen van een kersverse vader. Mijn neven, die gewend waren met overledenen om te gaan, hadden het hele proces op zich genomen. Na het verwijderen van de grafsteen hadden ze de kist van mijn moeder uit de grafmuur gehaald en aan mijn broer Cesar de beenderen overhandigd, die door de grafdelver kundig in de wade waren geschikt.

Blz 235: Terwijl de kleine moeder in de lijkwade in de armen van haar zoon lag, openden de mannen de kist van vader. We vervulden een wens die hij meermaals had geuit, als de alcohol bij het eten de tong had losgemaakt en hij iets opbiechtte wat voor hem van groot belang was. Bang dat we hem uit gemakzucht niet zouden gehoorzamen, wantrouwend tegenover zijn kinderen, had hij zijn laatste wens, drammend als hij was, opgeschreven en op zijn bureau gelegd.

Na het hoofdstuk een tweede maal gelezen te hebben vond ik dit ritueel eigenlijk ook wel weer mooi. Nog eenmaal was het gezin compleet. Met vader in het middelpunt zoals hij het zelf zo graag zag. Tijdens het leven had hij de touwtjes strak in handen, hiermee ging hij door totdat hij in de kist lag. Bovendien had hij nog veel goed te maken met zijn vrouw en kon hij slecht tegen eenzaamheid. Nu zouden ze samen de eeuwige rust kunnen vinden.