Soldaat van Oranje in een modern jasje

Een boek van Judith Fanto met ronkende kritieken in NRC en Volkskrant. Narcis is haar tweede boek. Ik lees een hardcover met op de voorkant een schilderij van een jonge man/jongen. De titel roept twee beelden op; als eerste de naam van een bloem. Als tweede roept het een associatie op met narcisme; de psychologische stoornis. Het boek kent 4 delen. Zowel de delen als de hoofdstukken zijn genummerd. Geen titels. Bij het boek wordt een speciale boekenlegger meegeleverd. Op de boekenlegger een omschrijving van het ‘parfum uit de roman’ met als titel Béla Narcisa, ‘ambachtelijk en handgemaakt, precies zoals geurcomponisten in 1926 hun parfums vervaardigden.’ Voor 4,95 Euro te bestellen. Leuk.

Ik ben erg onder de indruk geraakt van de schrijfstijl van Fanto. Er zitten werkelijk prachtige zinnen in het boek. Zo maar een voorbeeld: ‘Tussen ons heerst een koesterende warmte, een gloed die niet brandt en verzengt. Dat is ware vriendschap, de hoogste vorm van liefde.’ Het is mooi taalgebruik zonder dat het hoogdravend is. Gewoon heel fijn om te lezen.

Centrale hoofdpersoon is Hermann Loch. Zoon van een Nederlandse moeder uit Haarlem en een officier uit het leger van Oostenrijk. De vader verblijft in Oostenrijk als ‘Manno’ zijn moeder verliest; verkeersongeval. De zus van zijn vader haalt hem naar Oostenrijk om zijn verdere opvoeding te verzorgen. Zij stuurt hem op een zomerkamp om zijn muzikale vaardigheden te ontwikkelen. Daar leert hij zijn vrienden kennen: Béla, Max, Lotte, Franzi en Bertl. En het is in die groep dat het verhaal zich ontwikkelt.

Het verhaal is gesitueerd in Wenen. Net voor de Tweede Wereldoorlog. De aanstaande oorlog heeft een splijtend effect op de ooit zo hechte vriendengroep. Manno speelt een centrale rol doordat iedereen zijn/haar geheimen met hem deelt. Geheimen die niet met iedereen gedeeld worden, maar alleen met Manno. In die vriendengroep lopen er allerlei zaken door elkaar langs de assen van liefde, ras, politieke voorkeur en status. Zo is Max een jood, Franzi een communist. Is Franzi eigenlijk verliefd op Bertl, de zoon van een grootindustrieel. Die trouwt echter met Lotte en zij sympathiseren met het gedachtegoed van de nazi’s. Hoofdpersoon Manno is verliefd op Franzi maar die gaat een relatie aan met Max. Béla is homo en parfum ontwikkelaar. Hij ontwikkelt een parfum met de geur van narcissen: de eerder genoemde Béla Narcisa. Kortom er zit behoorlijk wat complexiteit en dynamiek in die vriendengroep. En deze dynamiek is de motor van het verhaal.

Uiteindelijk blijft Manno alleen achter. Helemaal aan het begin van het boek spreekt hij dat al uit als zijn grootste angst: ‘De ervaring dat alle mensen die betekenis zijn in mijn leven het op enig moment onaangekondigd verlaten.’ En dat gebeurt.

Dit verhaal deed mij ernstig denken aan Soldaat van Oranje. Ook hier een hecht lijkende vriendengroep die, geconfronteerd met oorlog, uit elkaar valt omdat men verschillende keuzes maakt. De één belandt in Nazi Duitsland. De ander in London bij de geallieerden. Narcis is de moderne versie die echter veel beter in elkaar zit.