'John Fante keek alles af bij Knut Hamsun'

John Fante is een cultschrijver. De Italiaans-Amerikaanse schrijver (1909-1983) kreeg pas op latere leeftijd erkenning. Beroemd werd hij met Vraag het aan het stof, maar beroemd dan toch in kleine kring. Een kring met veel schrijvers.

De Nederlandse journalist en vertaler Dirk-Jan Arensman heeft een roman van Fante uit 1977 vertaald, zo’n beetje in zijn vrije tijd. Omdat hij een liefhebber is van Fante. De vertaling is nu verschenen, De broederschap van de druif. In een prachtige uitgave, samen met een herdruk van Vraag het aan het stof.

De heldere taal, het indringende verhaal, de vloeiende stijl – een heerlijk boek, over een man van in de vijftig die naar zijn ouders gaat omdat zij, op bejaarde leeftijd, willen scheiden. De vader nog altijd een plaaggeest, de moeder met haar meanderende gedrag.

Zoiets vertalen is liefdewerk oud papier. Dat heeft Arensman voor zijn plezier gedaan. Opdat het boek er in het Nederlands is. En in de stiekeme hoop dat er nu wel een publiek voor is. Want dat verdient Fante.

De term liefdewerk oud papier leen ik voor de gelegenheid van Per Petterson, de schrijver van de roman Twee wegen. Petterson staat te boek als vertaler. Maar hij heeft maar één boek vertaald. Vraag het aan het stof, oftewel Ask the dust, en dan naar het Noors uiteraard.

Petterson werkte lang in een boekhandel, vanaf eind jaren zeventig. ,,Twaalf jaar. Aan mij de taak de zaak van een politieke naar een literaire boekhandel om te zetten. Van Marx naar Carver, dat was mijn job. Op een dag werd er een boek aangekondigd met de titel Ask the dust. Goede titel, dacht ik, die bestel ik. Het bleek erg goed. Heel grappig ook.”

Hij stuurde een brief aan uitgeverij Black Sparrow Press. Die gaven ook Charles Bukowski uit. En toen Fante. Een fijn fonds, wist Petterson. Hij ging meer uitgaven van Black Sparrow Press importeren. ,,Tot ze belden wat wij toch aan het doen waren in Oslo. Nergens werden zo veel boeken van Fante en Bukowski verkocht.”

Petterson ziet Fante niet als een invloed.
,,Wel indirect. Hij liet zien dat je kon schrijven over mensen uit de werkende klasse zonder dogmatisch te zijn. Ik was zelf ook working class, maar ik kon er niet over schrijven. Ik zat veel te vast in de gedachtelijnen van het socialisme. Fante en Bukowski niet. Dat was een revelatie. Je kunt working class zijn en over je eigen leven schrijven zonder er op neer te kijiken. De truc is goed zijn. Als je goed bent, kun je alles.”

Opmerkelijk voor een Amerikaanse schrijver van Italiaanse origine is dat Fante, volgens Petterson, voor veel van zijn boeken leentjebuur heeft gespeeld bij de grote Noor Knut Hamsun (1859-1952).
Petterson: ,,Hamsun was voor hem de grootste. Ask the dust, als titel, ontleende hij al meteen aan Hamsun. Hij nam plots van Hamsun over. Arturo Bandini, de hoofdpersoon uit onder andere Ask the dust is de hoofdpersoon uit Hamsun’s Honger. Mensen realiseren zich dat niet. Fante heeft alles gestolen van Hamsun. Maar wie kon dat weten in Californië? Hij veranderde de setting, wat het onherkenbaar maakte. Het verhaal van een katholieke man die met een vrouw slaapt en daar meteen spijt van krijgt heeft het gevoel dat hij heeft gezondigd. Hij komt buiten en er heeft een aardbeving plaats. Honderden doden. De man ziet dat als een teken van God. De straf van God omdat ik met die vrouw heb geslapen, denkt hij. Pretty funny. Heeft hij van Hamsun.”