Historische fictie met een hoog waarheidsgehalte

Een historische roman die zich afspeelt in de periode 1797-1799, gebaseerd op het leven van de uitgeefster Catharina Doll, ook wel bekend onder de naam Weduwe Doll.

Dat het leven in die periode zwaar is, blijkt wel door het hele boek heen. Het is het einde van de tijd van de VOC. De Fransen zijn de baas in Nederland en er is een constante dreiging van Engeland. De heren hebben het voor het zeggen en de vrouwen moeten zich schikken naar de man. Zonder man is een vrouw niets. Toch zijn er vrouwen die zich daar niet zomaar bij neerleggen. De Engelse Mary Wollstonecraff schrijft een boek over gelijke rechten voor de vrouw. Om de vertaalrechten te kunnen bemachtigen reist Catharina met haar dochter Caatje af naar Londen.

Het karakter Catharina is moeilijk te doorgronden. Ze lijkt een sterke vrouw. Na de dood van haar man gaat ze door met de uitgeverij en voedt ze in haar eentje drie kinderen op. Maar in het boek is ze verder niet zo standvastig. Als ze in Londen een dichter ontmoet lijkt ze ineens een naïef schoolmeisje. Het past niet bij haar. Als ze bij terugkomst merkt dat de boekhouding niet klopt, ondervraagt ze kort haar klerk en haar zoon, maar onderneemt verder niets om het uit te zoeken, terwijl de financiën en groot probleem zijn. Ze lijkt vervreemd van haar volwassen kinderen en doet niet veel om dat op te lossen. Als er een man zijn hulp aanbied terwijl ze bijna failliet is is ze ineens te trots om het aan te nemen. Het is een beetje jammer dat we niet meer te weten komen over haar drijfveren en dat het personage niet wat meer wordt uitgediept

De vraag rijst dan ook wat waar is en wat fictie. En personage uit de 18e eeuw, waar wel het een ander van bekend is krijgt een stem in deze roman. Waar je een krachtige vrouw verwacht wordt dat niet altijd waar gemaakt. De dochter Caatje heeft meer power. Zij heeft een doel voor ogen en dat is niet om te trouwen, maar om schrijfster te worden en maakt die droom waar, tegen de geldende normen en waarden van die tijd in. Caatje heeft heel wat boeken op haar naam staan, en dat is geen fictie.

Wat ik mis in dit boek is de samenhang. Er wordt veel verteld en omschreven, maar het is allemaal vrij kort. De gebeurtenissen worden niet uitgediept, de dialogen zijn kort en als lezer raak je er niet goed bij betrokken. De keuzes van Catharina zijn niet altijd logisch. De sprongen in tijd zijn vrij groot en soms verwarrend.

Toch is het boek de moeite waard. Het geeft een kijkje in de geschiedenis van een periode die niet veel wordt beschreven in boeken: einde 18e eeuw. Met moedige vrouwen die tegen de normale gang van zaken in durven gaan en willen opkomen voor de rechten van de vrouw, gedurende de vaak moeilijke leefomstandigheden in die tijd. Dat de personages die in dit boek de hoofdrol spelen hebben echt geleefd en een literaire erfenis hebben nagelaten maakt het historische fictie met een hoog waarheidsgehalte.

Dat het boek van de Engelse Mary Wollstonecraft, waar het in het boek Fameuze Dames grotendeels gaat, uiteindelijk nooit in het Nederlands is verschenen is alleen maar te betreuren.