Heel aangrijpend en helaas nog heel actueel

Svetlana vertelt haar verhaal van haar jeugd tot waar ze nu staat. Een levensverhaal die helaas van jongs af aan getekend werd door oorlogen. Haar grootouders trotseerden WOI en WOII en nadien volgden de Joegoslavische oorlogen waarbij Joegoslavië uiteenviel in 1991. Haar opvoeding was hard en streng, deels door de armoede en bittere tijden die haar ouders meegemaakt hebben. Maar na het uiteenvallen van Joegoslavië, verliezen ze alles en stuikt hun hele leven ineen. Haar plan om te gaan studeren in Engeland, valt in duigen. Hun geld is niets meer waard en werk is er nergens te vinden. Ze leven in een land die aan alle kanten wordt belaagd voor de rijkdom in de grond maar de bevolking wordt aan zijn lot overgelaten. De meesten vluchten weg, zo ook Svetlana. Ze trouwt met een man die de Nederlandse nationaliteit heeft, maar zelf krijgt ze die status niet. 15 jaar lang pendelt ze om de 3 maanden tussen haar geboortestad en Nederland om niet in de illegaliteit terecht te komen. Haar huwelijk is ook een fiasco en wanneer haar zoon in 2016 stateloos wordt, keert ze volledig gebroken terug naar haar land.

Het verhaal wordt afwisselend verteld door enerzijds Esperanza, die haar ontmoetingen en bezoeken aan de regio’s opschrijft, en anderzijds Svetlana die uitgebreid haar leven en dat van haar ouders en grootouders uit de doeken doet, en natuurlijk haar eigen strijd om het hoofd boven water te houden.
Het is van in het begin een ongelijke strijd want de bevolking wordt aan zijn lot overgelaten, bestolen van alle bezittingen en behandeld als uitschot. De vertellingen en intrieste verhalen van de mensen rond Svetlana zijn één voor één hartverscheurend en wraakroepend. Steeds weer botsen ze tegen een muur van bureaucratie en van de samenhorigheid en samenwerking blijft niets over. Integendeel de bevolking wordt opgehitst en tegen elkaar uitgespeeld als pionnen in een schaakspel. Die verdeeldheid weet de auteur goed over te brengen, de tweestrijd waar de bevolking mee kampt : vroegere vrienden moeten ze nu als vijanden zien. Hen helpen betekent dat ze hun eigen familie in gevaar brengen. Het komt hard binnen waardoor je soms eens moet slikken bij het lezen want dit is onmenselijk.

Veel schrijnende situaties en vooral de uitzichtloosheid ervan brengen veel mensen aan de rand van de afgrond. Daar lijnrecht tegenover staat de oprichting van de Europese Unie die landen moet verenigen en tot meer samenwerking moet leiden. Echter voor de landen die er buiten vallen worden de grenzen hermetisch gesloten en sluiten ze de bevolking op als ratten in een val.
De vele oorlogen hebben het land kapot gemaakt en de toekomst van haar inwoners ontnomen. Toch vecht Svetlana om die toekomst terug te winnen voor haarzelf, haar zoon en haar landgenoten. Het verhaal is doorspekt met ellende, pijn, verdriet en wanhoop en dat heeft de auteur heel mooi overgebracht. De moedeloosheid komt hard binnen.

De geschiedenis van Macedonië wordt uitgebreid uit de doeken gedaan. Er is alleszins grondig opzoekingswerk verricht en dat vertaalt zich ook in een knap neergeschreven donkere geschiedenis. Heel leerrijk, aangezien ik er bitter weinig over wist, maar het is daardoor ook geen gemakkelijk boek. De schrijfstijl is mooi en past perfect bij het verhaal, niet te emotioneel maar wel heel open en onverbloemd.
Het boek geeft weer wat de opeenvolgende oorlogen en het machtsmisbruik van de overheid teweeg brengen en dan vooral de impact op de bevolking. Maar tevens zien we ook de veerkracht en vechtlust van de mensen zoals Svetlana, een moedige dame die ondanks alle tegenslagen blijft knokken voor haar landgenoten.

Het boek is helaas ook nu nog heel actueel en dat maakt het extra interessant. Vooral het besef hoe weerloos de bevolking is en hoe machtig de corrupte leiders. Absoluut de moeite en heel leerrijk, maar je moet er wel de tijd voor nemen om de grote stroom aan informatie te verwerken en vooral ook om de harde waarheid een plaatsje te kunnen geven.