Reizigersverhalen

Jan Brokken is geboren in 1949. Hij studeerde journalistiek in Utrecht en politieke wetenschappen in Bordeaux. Sinds 1986 werkt Jan Brokken niet meer als journalist, maar als schrijver. Hij is internationaal bekend vanwege zijn romans en reisverhalen. In De weemoed van een reiziger gaan we weer op reis. Het zijn verhalen over reizen en over kunst in allerlei vormen, de favoriete onderwerpen van Jan Brokken.

Op de omslag van het boek is ook duidelijk dat het om reizen gaat. Een man met een hoed op zit in een openbaar vervoermiddel, een trein waarschijnlijk, maar het is duidelijk dat deze man op reis is. De ondertitel verraadt dat we 14 plekken aandoen en dus 14 verhalen voorgeschoteld krijgen. Ik ben benieuwd.

Het eerste verhaal heeft de intrigerende titel ‘De brievenbus op de begraafplaats’. In dit verhaal wordt gespeeld met het daadwerkelijk reizen en de reis van het leven:

“In de reis die zijn leven was, vertrouwde hij op drie bakens: eenvoud, oprechtheid en integriteit. Zij zouden hem uiteindelijk faam geven, maar zonder de starheid van een standbeeld’.

In al de volgende verhalen die volgen staat een bekende of, voor mij althans, minder bekende kunstenaar centraal zoals een violiste, een componist, een schrijver en een schilder.
Je leest over de reis door de tijd en de reis door het leven te leven. Prachtige zinnen maken het tot verhalen die je leest en nog eens leest.

“Rustig zijn, dat is bijna gelukkig zijn. Misschien is rust wel een ander woord voor God.”

De schrijfstijl is beeldend en poëtisch tegelijkertijd. Het is wel een boek om de tijd voor te nemen. De verhalen zijn pareltjes maar hebben tijd nodig om te overdenken en nog eens te herlezen. Het voordeel van een verhalenbundel is dat er verhalen zijn die je prachtig vindt, maar ook verhalen die wat saai op je overkomen. Dat is duidelijk geen verhaal dat op dit moment tot je spreekt. Ik verwacht dat wanneer je de verhalenbundel opnieuw leest, je misschien juist wel door dat verhaal gegrepen gaat worden.
Het onderzoek van Jan Brokken is grondig. Zijn nieuwsgierigheid maakt hem vasthoudend om de zaken tot op de bodem uit te zoeken. Zo ontdek je zelf ook teksten van bijvoorbeeld de filosoof Kierkegaard zonder zelf een boek van hem te lezen.

“Durf in de betekenis die de filosoof Kierkegaard eraan gaf: Durven is even je evenwicht verliezen, niet durven is jezelf verliezen”

Hoewel het taalgebruik prachtig is, gebruikt hij af en toe woorden, zonder dat het in de context van het verhaal past, die, naar mijn mening, enigszins afbreuk doen aan het geheel. Ik geef een voorbeeld dat dit illustreert. In dit verhaal staat een cellist centraal:

“Hij kreeg de cello van de Library of Congress in handen gedrukt, de Stradivarius Castelbarco uit 1697.”

Een alinea verder schrijft Jan Brokken:

“En nu zat hij opeens in de nationale bibliotheek van de Verenigde Staten en had hij een cello in zijn fikken waarop alles ging en waaruit klanken kwamen die hij nooit voor mogelijk had gehouden.”

Je zou kunnen zeggen dat het woord ‘fikken’ misschien de vergelijking tussen de bijzondere cello en de handen van de kunstenaar sterker maakt, maar voor mij deed het hiermee afbreuk aan de mooie opbouw van de zinnen. Dit komt gelukkig maar een paar keer voor en heb ik maar kort als storend ervaren.

Voor mij is dit vakantieliteratuur wanneer ik rustig de tijd heb om me eens echt te verdiepen in een boek zonder gestoord te worden. Wanneer dat voor jou ook geldt dan kan ik je aanraden deze verhalenbundel zeker mee te nemen. De weemoed van een reiziger krijgt van mij plaats in mijn boekenkast zodat ik af en toe nog eens een verhaal kan herlezen. Ik geef daarom 4,5 ster.

Ik sluit mijn recensie graag af met een kort stukje uit een gedicht, die je kan vinden in een van de verhalen, die deze verhalenbundel typeert:

Van reiziger tot reiziger
Ondanks de tijd
De wegen veranderen
Jouw bakens niet