Wisselwachter

Geert Mak is een bekende Nederlandse auteur van met name non-fictieboeken die een periode in de geschiedenis beschrijven. Misschien ken je De eeuw van mijn vader wel. Met dit boek won hij de Trouw Publieksprijs. Maar het boek In Europa, waarvoor hij de NS Publieksprijs kreeg, is mogelijk meer bekend. Dit is het best verkochte boek van een Nederlandse auteur in Nederland.
Ik ben via mijn vader in aanraking gekomen met Geert Mak. Zijn schrijfstijl is voor non-fictie erg toegankelijk en ik ben benieuwd naar zijn nieuwste boek Wisselwachter.

Ik lees het e-book en dat vind ik vaak een nadeel bij een non-fictieboek omdat je niet heel makkelijk kan terugbladeren. Wanneer ik naar de afbeelding kijk zie ik duidelijk een foto van twee mannen en een meisje met een hond. Op de achtergrond zie je het Witte Huis. De ondertitel verraadt dat het over periode Amerika – Europa van 1933 – 1945 gaat.

Het boek vertelt het verhaal van Harry Hopkins die van welzijnswerker promoveerde tot uiteindelijk de rechterhand van president Roosevelt. Hoewel hij nooit een officiële functie bekleedde combineerde hij in feite de functie van chef-staf en nationale veiligheidsadviseur.

“Hopkins was een wisselwachter, niet meer dan dat, maar op cruciale momenten was hij wel de man die, achter de schermen, geschiedenis schreef.“

Geert Mak vertelt dat hij de persoon Harry Hopkins min of meer bij toeval tegen het lijf liep toen hij een artikel schreef over Martha Gellhorn, een oorlogsverslaggeefster, die haar loopbaan was begonnen in de crisisjaren, als een soort verkenner voor het Witte Huis. Zij rapporteerde haar bevindingen aan Harry Hopkins.

Ik vind het zo bijzonder om te lezen dat Roosevelt kreupel was en Hopkins permanent ziek en dat ze toch de crisis rond 1930, de Tweede Wereldoorlog en drie verkiezingscampagnes hebben overleefd.
Hopkins woonde in het Witte Huis, had zelf geen huis en geen auto. Terwijl hij zelf maar een mager salaris verdiende, was hij wel verantwoordelijk voor de vele miljarden dollars die omgingen in de projecten. Ik vind het bijzonder om te lezen dat het toch niet altijd de rijken zijn en de mensen die het gemaakt hebben, die een belangrijke rol spelen in de geschiedenis, maar juist ook een hele gewone man. Ook kan je dan zien welk effect het leven in het Witte Huis in het gezelschap van de president kan hebben. Het is niet goed voor je gezondheid.

Wat dit verhaal voor mij zo sterk maakt, is dat Geert Mak je thuis brengt bij president Roosevelt zonder alle politieke vraagstukken en keuzes te vergeten. Integendeel, het geeft een nog betere kijk op de achtergrond van politieke keuzes. Immers politieke keuzes kunnen door persoonlijke omstandigheden beïnvloed worden. Ook is het nog duidelijker dat een president in een politieke slangenkuil zit. Sommige keuzes zijn niet goed of deugen niet, maar leveren wel de benodigde stemmen op zodat hij verder kan met zijn programma dat wel zorgt voor betere werkgelegenheid bijvoorbeeld. De aanpassingen aan de ‘New Deal' is zo een voorbeeld. Dat is iets waar je zelf over mag lezen.

Geert Mak geeft in zijn nawoord aan:

Het schrijven van dit boek was, nog meer dan anders, een eenzame bezigheid. Vaak had ik het gevoel dat ik in een tijdcapsule leefde, terugschieten naar het Witte Huis van 1938 of 1941.

Ik denk wel dat wij, door het lezen van Wisselwachter, ook in die tijdcapsule zaten. De beeldende schrijfstijl heeft daar zeker voor gezorgd.

De lange hoofdstukken geven, chronologisch, een afgebakende periode in de geschiedenis aan. Dat maakt het makkelijk om de gebeurtenis goed te kunnen duiden. De illustraties maken het boek helemaal compleet en vullen eventuele zelf gevormde beelden aan.

Het is geen boek om in een ruk uit te lezen. Je hebt tijd nodig om te reflecteren. Er is voor mij dan maar een conclusie mogelijk: het is bijzonder dat er veel overeenkomsten zijn met de tijd waar we nu in leven. Kunnen we daar dan wat van leren?

Ik kan niet anders dan 5 sterren geven aan dit boek, dat ik zeker nog wel een keer ga lezen.