Het centrum van de wereld lag in het Noorden!

Met de ‘rand van de wereld’ wordt het gebied van aan de Noordzee grenzende landen bedoeld.

Pey trekt een parallel met het Middellandse zee-gebied en het Griekse en Romeinse rijk. De idee die hij beschrijft is dat vervoer over land in de tijd van de vroege Middeleeuwen lastig was. Er waren geen wegen. En daar waar die er wel waren, waren die gevaarlijk. Vervoer over water, rivieren en zee, was de manier van contact.

Het Griekse en ook Romeinse rijk lagen dan ook niet voor niets rond de Middellandse zee. Over zee had men de contacten veel meer en gemakkelijk dan over land. En daar lag dus de macht en de oorsprong van deze rijken.

Iets dergelijks ontstond ook met de landen rond de Noordzee. Pey beschrijft in de verschillende hoofdstukken de verbindingen tussen Noordzee landen door de tijd. Zo beschrijft hij de bloeiperiode van de Friezen, de Vikingen, de opkomst van de Hanze steden en de rol van de handel.

Een voor mij nieuw inzicht. Dat door verbindingen over water (zowel zee als rivieren) er activiteit ontstond die veel belangrijker zijn dan contacten via land. Dat Vikingen en kooplieden tijdens de Hanze periode vele malen machtiger waren dan koningen en ridders.

De verschillende hoofdstukken vormen vensters op dit gegeven.

Een bijzonder verhaal is het hoofdstuk over de pest. De uitbraken worden mogelijk gemaakt door het handelsverkeer per schip. En vandaar zorgen ratten voor de verdere verspreiding. Dat weten we nu. Toen nog niet. Om de ziekte onder controle te krijgen werden speciale wetten en passen ingesteld. Een gezondheidsverklaring werd nodig om te reizen. Tevens werden allerlei beperkende wetten aangenomen zoals verplichte vroege sluiting van kroegen. En allerlei maatregelen genomen om door de enorme sterfte, onder met name arme mensen, mensen verplicht te werk te stellen tegen gereduceerde lonen. Deze pest-beperkende maatregelen werden vervolgens nooit meer afgeschaft. Pye publiceerde zijn boek voor de Corona-crisis. Maar je krijgt alsnog begrip voor een aantal moderne proteststemmen.

Het boek zelf kent een bizar slecht gebruik van taal. Ik heb de Nederlandse versie gelezen. Dus of het een slechte vertaling is of gewoon slecht geschreven, is onduidelijk. Slecht lopende zinnen. Onduidelijke verhaallijn. Ik meen ‘steenkolen-Engels’ te herkennen.

Desondanks een erg boeiend boek met mooie en verrassende inzichten. De Noordzee als een centrum van de wereld in de vroege Middeleeuwen. En ‘wij’ waren er bij en maakten er deel van uit!