007 exists! His name is MacLean; Fitzroy Maclean

Dit boek is een must-read voor al die mensen die altijd gedacht hebben dat de verhalen van James Bond als 007 ver van de realiteit af staan. De verhalen van Fitzroy Maclean zijn even fantastisch, maar wel degelijk gebaseerd op de werkelijkheid!

Maclean begint als diplomaat in Parijs, hét middelpunt van de diplomatieke wereld in die tijd. We hebben het dan over rond 1937. Hij vind dat te saai, en verhuisd derhalve naar Moskou. Net communistisch geworden. De moord op de tsaar en zijn familie ligt nog vers in het geheugen. In zijn eentje reist hij door het grote en uitgestrekte Rusland.

Tijdens de 2e Wereldoorlog bevindt hij zich in Noord Afrika en voert daar zeer gevaarlijke opdrachten uit.

In 1943 belandt hij ook in Joegoslavië. Hij wordt voorgelicht door Winston Churchill himself. Alvorens te gaan doet hij onderzoek naar de achtergrond van het land en de gespannen relatie tussen Bosnië, Servië, Slovenië, Montenegro, Macedonië, Herzegovina, Dalmatië en Kroatië. Ooit één volk maar door een turbulente geschiedenis uiteengevallen in aparte delen met grote tegenstellingen. Mocht je ooit iets van deze complexe geschiedenis willen weten, lees dan pagina 282 tot 294, en je weet alles wat je weten moet. Bijna geniaal! Ook zijn beschrijving van de verschillende etnische verzetsgroepen, hun motieven, en wat dat moet betekenen voor Britse steun (aan wie en waarom) getuigen van een buitengewoon vermogen om heel complexe zaken heel helder uit te leggen.

In Joegoslavië ontmoet hij de leider van de partizanen. Een guerrilla beweging onder leiding van Josip Broz, die ‘Tito’ als bijnaam heeft (afgeleid van zijn niet aflatende reeksen aan bevelen: doe dit, doe dat; in het Joegoslavisch is dat: ti to, ti to). En samen met zonen van Churchill ontwerpt hij het steunplan voor Joegoslavië. Wat hij ook nog stap voor stap uitvoert.

Het project van Maclean eindigt wanneer na een, zeer indrukwekkend beschreven, inname van Belgrado door de Partizanen en de Russen, de regering onder leiding van Tito een feit is. In een vliegtuig zet hij koers richting Engeland: Westwards.

De tone of voice van het boek is typisch Engels. De schrijfstijl is licht, zelfs als de bommen om hem heen exploderen. Het boek leest gemakkelijk. Geen ingewikkeld geconstrueerde zinnen. Ook de onderkoelde Britse humor komt regelmatig in het boek voor. Een mooi voorbeeld; op een gegeven moment moet hij in Isfahan, in Persia, generaal Zahidi ontvoeren. Het vermoeden bestaat dat deze zaken doet, of gaat doen, met de Duitsers en Italianen. Onderdeel van het plan is dat hij op bezoek wil gaan bij de betreffende generaal. Zelf heeft hij de rang van Captain. Maar hij vermoed dat deze rang te laag is om ontvangen te worden door Zahidi. Dus stelt hij voor om zich voor te stellen als Major. HQ vindt zijn plan goed, maar hij krijgt geen toestemming zich als Major te presenteren. In plaats daarvan stuurt men een echte Major op om deze rol te vervullen. Mooi toch?

Eastern Approaches geeft een gedegen inkijk in: het Rusland van net na de revolutie, Noord Afrika en Joegoslavië tijdens de Tweede Wereldoorlog, de sfeer in het Engelse leger en de overal aanwezige Engelse militaire en politieke invloed.
Het boek ademt dezelfde sfeer uit als Brideshead Revisited van Evelyn Waugh, die MacLean overigens in het echt nog tegenkomt ook!

Het is de tijd waarin de upper class van Engeland de world & waves regeerden. De wereld is hun natuurlijke habitat. Overal komt men bekenden tegen. Maclean laat zich daar niet op voorstaan overigens. Het is geen snoevend boek met een toon van ‘kijk mij nou’. Helemaal niet. Hij beschrijft zijn wereld en zijn (werkelijk fantastische) avonturen ‘gewoon’ zoals hij het meemaakt. En hij beschrijft het met die typische Engelse onderkoelde humor, maar ook met een intelligente scherpzinnigheid. Dat maakt het boek erg authentiek en geeft een heel bijzonder tijdsbeeld!