You love it, or you hate it

Meg Mason is ervaren schrijver voor krant en tijdschrift. Met Leed en lief schreef zij een rauw boek over iemands geestelijke gezondheid en het slopende effect daarvan op diens gehele omgeving.

Leed en lief wordt verteld door de ogen van Martha. Haar verhaal begint in de nasleep van haar op de klippen gelopen huwelijk met Patrick. Martha kent een zwaarmoedig leven waarin ze regelmatig te maken heeft met ernstige depressies. Dat is al zo sinds haar zeventiende, maar nu – op 40-jarige leeftijd – bereikt het allemaal een dieptepunt wanneer haar man Patrick bij haar weg gaat. De lezer blikt met Martha terug op haar leven, vanaf het moment dat ze voor het eerst een depressieve episode ervaart en hoe dat haar verdere leven in disbalans brengt.

Dit boek roept met zijn rood-roze cover vrolijke gevoelens op. Maar niets is minder waar; het verhaal is alles behalve vrolijk. Op rauwe, pijnlijke wijze legt Mason de gevolgen van een disbalans in de geestelijke gezondheid bloot. Martha is slachtoffer van haar eigen ellende: haar verpletterende depressie stelt haar niet in staat om écht een gelukkig leven te leiden. Op haar donkerste momenten kan ze niets anders dan wachten tot het beter voelt. Tot de medicijnen hun werk beginnen te doen. Tot iemand, meestal haar dierbare zus, haar uit haar slop trekt. Dat de ziekte ook een onmetelijk effect heeft op haar naasten, dringt maar moeilijk tot Martha door.

Leed en lief vertelt op scherpe wijze, maar ook met een haast zwartgallige humor, het verhaal van Martha. Haar huwelijk met Patrick is moeilijk te bevatten. Ze lijken al sinds hun jeugd voor elkaar bestemd, maar de lezer zal ontdekken dat het nog jaren duurt voor ze elkaar écht vinden. Toch is niet duidelijk voelbaar wat hun connectie nu precies is. Martha wordt onbedoeld - of misschien wel juist bewust - niet neergezet als een ‘lovable’ personage. De depressies zijn vaak zó bitter, dat de lezer soms moeite moet doen om bij het verhaal te blijven. Nergens in het boek wordt dit gecompenseerd met een vrolijkere toon. De vertelling is tegelijk pijnlijk realistisch, als dodelijk saai. Het verhaal wordt – met een tijdspanne van maar liefst 23 jaar – soms tergend langzaam verteld. Ook al worden er soms grote sprongen in de tijd gemaakt, er zit maar weinig vaart in het verhaal.

Mason heeft een grillige, soms wat bittere schrijfstijl. Haar ervaring als journalist doordrenkt het papier met kortdate zinnen en gejaagde dialogen. Martha kampt met depressies, bezoekt artsen, slikt medicatie. Toch wordt nergens écht benoemd wat ze precies heeft. Pas op tweederde van het boek wordt een diagnose gesteld, doch benoemt Mason deze nergens. Ze refereert er slechts naar met twee streepjes (- -). Hoewel misschien bewust hiervoor gekozen om stigmatisering tegen te gaan, zijn die streepjes voor de lezer eerder storend dan begrijpelijk. Het maakt het lastiger om Martha écht goed te begrijpen en emoties voelbaar te krijgen. Het trekt je als lezer juist uit het verhaal. Aan de andere kant: de kern van dit verhaal zit hem niet in de ziekte zelf, maar in de destructieve gevolgen in diens omgeving. Dat wordt op rauwe, soms erbarmelijke, wijze duidelijk. Mason schiet daarmee dan wel weer een schot in de roos. Leef en lief is zo’n boek: you love it, or you hate it. Zelf ben ik er nog altijd niet helemaal over uit in welk team ik zit. Maar één is duidelijk: deze roman is rauw tot op het bot.