Het rode lint van de hoop

Lucy Adlington is naast schrijfster ook acteur en kostuumhistorica en het lijkt alsof in dit boek al haar talenten samenkomen.

Het verhaal gaat over twee meisjes: Ella en Rose die allebei zonder volwassenen in concentratiekamp Auschwitz-Birkenau (Berkenwoud) terecht zijn gekomen. Ella is Joodse en Rose is de dochter van tegenstanders van het regime. De meisjes worden tewerkgesteld in het naaiatelier van het kamp. Hier worden de mooiste jurken, blouses, rokken en jasjes gemaakt voor de bewaaksters en voor de vrouw van de kampcommandant.
Ella en Rose worden vriendinnen en slepen elkaar, ieder op hun eigen manier, door de moeilijke tijd heen.

'Zonder kleding was er niets om je achter te verbergen. Het was onmogelijk om je anders voor te doen, in deze grote modderige puinhoop, zelfs voor mij. Zonder fatsoenlijke kleding konden we geen rol spelen. We konden geen glinsterende jurken aantrekken en zeggen: "Lieve schat, ik ben mooi en rijk." We konden onze kraag niet tot bovenaan dichtknopen en zeggen dat we onderwijzers waren. Geen onderscheidingen, hoeden, uniformen. Geen maskers. We moesten gewoon onszelf zijn. En zonder alle rekwisieten van het echte leven in de echte wereld, zonder onze kleren moesten we...weet ik veel...zien vast te houden aan wat het betekende om een echt mens te zijn, geen dier.'
En daar zit volgens mij de grootste kracht van het boek: de verschillende karaktereigenschappen en verschillende overlevingstechnieken die de schrijfster naar voren laat komen.
Zonder waardeoordeel laat ze mensen zien (gevangenen en bewakers) die overleven door dromen, door samenwerken, door alleen aan zichzelf te denken, door overal de kansen te vinden, door gevangenen niet als mensen te zien, etc. De oorlog was niet zwart-wit, mensen waren niet alleen maar goed of alleen maar slecht.

'Ik dacht er eindeloos over na. Mensen waren geen eenvoudig te begrijpen wezens. Ze bestonden niet uit slechts één eigenschap, zoals pure zijde of zuivere wol. Ze waren geweven van allerlei soorten draden, in complexe patronen, ruiten en abstracte motieven. Ik begreep gewoon niet hoe een haai als Mina zo onbaatzuchtig kon zijn. Of hoe Carla zo gemakkelijk had kunnen omschakelen van vriendschap naar onmenselijke wreedheid.'

Een ander krachtig punt in dit boek is de manier waarop het leven en de gruwelijkheden beschreven worden. Doordat je kijkt door de ogen van Ella, merk je dat pas langzaamaan de echte gruwel doordringt.

'Terwijl we die avond in onze rijen van vijf stonden om geteld te worden, waren er geen sterren, geen maan, geen lucht. Berkenwoud was gehuld in rook. Ik proefde as, en voor één keer had ik geen honger.'

Het rode lint is een aangrijpend verhaal over de Tweede Wereldoorlog. Toch wordt het nergens te zwaar en heeft de schrijfster zich voornamelijk gericht op de hoop op een betere toekomst. Dit maakt het boek zeker geschikt als introductie in de oorlogsboeken en geeft ons daarnaast ook mooie boodschappen voor onze huidige wereld:
In moeilijke tijden houdt hoop ons overeind.
Als we mensen in hokjes gaan plaatsen, brengt ons dat niet veel goeds.

'Jij, ik, iedereen ..... als we de wereld opdelen in 'wij' en 'zij' zaaien we kleine zaadjes van haat. Haat verandert in geweld, en geweld zal ons allemaal doden, op welke manier dan ook.'

En dan tot slot:
De manier waarop het verhaal geschreven is, geeft een indringend beeld van het leven in Birkenau. De omgeving komt helder in beeld, de gebeurtenissen blijven op je netvlies hangen en de personages zijn goed uitgewerkt. En daar komt de acteur om de hoek kijken. Dit boek lijkt mij uitermate geschikt om te worden verfilmd. Het liefst als televisieserie.