Indrukwekkende memoir

Afgelopen week las ik dit bijzondere boek uit. Een bizar verhaal van een groep mensen uit El Salvador die via Guatamala en Mexico de grens naar de Verenigde Staten proberen over te komen. Onder deze mensen is ook een negenjarig jongetje.
Tijdens het lezen heb ik meermaals gedacht: wat heeft de auteur knap de kijk op de wereld en spreekstijl van een negenjarige weten te vangen. Tot het dankwoord me leerde wat ik op een of andere manier tot dan toe had gemist: dit boek ís het verhaal van Javier. Het is niet zijn fictiedocument, maar zijn verhaal.
Dat gaf dit verhaal met terugwerkende kracht nog zoveel extra lading.

Het is een krachtig memoir waarin de enorme reis die vluchtelingen moeten maken met al het leven tussen angst en vrees zijn plek kent, maar ook over het hartverwarmende ontstaan van een nieuwe familie. Een band gesmeed uit noodzaak en het gezamenlijk meemaken van meerdere zeer bizarre weken. Het laat zien wat we elkaar als mensen aandoen, maar ook hoe hulp soms uit zeer onverwachte hoek kan komen.

In het boek zitten een aantal terugkomende woorden in het Spaans die duidelijk te volgen zijn, maar ook hele zinnen die soms in de originele taal van de personages staat geschreven. Vaak wordt dit wel geparafraseerd, maar ik kan me voorstellen dat het wel wat Google Translate vraagt als je helemaal geen Spaans kent. Toch geeft het het verhaal ook een extra laagje authenticiteit.

Dat geldt ook voor de soms kinderlijke beschrijvingen die beschreven of gelezen door een volwassene soms ook hartverscheurend zijn. Zo krijgen de kinderen vlak voor een deel van de reis een pilletje. Daarna schrijft Javier: "Mijn lichaam voelt gek. Alsof er mieren in mijn hoofd zitten. Mijn ogen willen eruit, lijkt het wel. Mijn maag knort. Ik zit vol energie." (p. 187).

Javier heeft dit boek kunnen schrijven na lange traumatherapie en met steun van zijn therapeut. In zijn verhaal neemt hij je mee in de emoties die door hem heen gaan, maar ook de lijfelijke sensaties die gebeurtenissen met zich mee kunnen brengen. Het boek begint met een citaat van Katie Cannon uit The body keeps the score: "Ons lichaam is de tekst waarin onze herinneringen zijn vervat en daarom is herinneren niets minder dan reïncarneren."

Ook in het boek beschrijft hij vaak, misschien zelfs vaker, hoe zijn lijf voelt dan dat hij er een naam of analyse op plakt. Dat maakt het heel invoelbaar en zorgde ervoor dat het nog meer binnenkwam. Bijvoorbeeld als Javier schrijft: "Het lijkt wel of er een aardbeving in mijn lijf aan de gang is. Ik zit te trillen. Mijn benen voelen alsof ik nog aan het rennen ben. Er lijken ijsklontjes te zitten op de plekken waar de dikke naalden in mijn huid steken." (p. 250)

Het is een indrukwekkend verhaal dat me nog lang bij zal blijven en wat nog veel meer mensen zouden moeten lezen.