Een ode aan elke vrouw

‘Women: icons by Oscar’ is een boek vol foto’s genomen door de Amerikaanse fotograaf Oscar Abolafia. Vanaf de jaren 60 maakte hij intieme portretten van iconen uit de entertainmentsector, sportwereld en politiek. Het boek ‘Women: icons by Oscar’ focust zich op portretten van vrouwelijke iconen uit de voorbije decennia. Foto’s van sterren als Sophia Loren, Audrey Hepburn en Madonna passeren de revue. De meeste beelden zijn in kleur, sommige zijn zwart-wit en dat maakt het boek extra boeiend. Door de afwisseling focus je je soms op andere details. Zo komt de close-up van Bette Davis extra binnen omdat het een zwart-wit beeld is, je aandacht wordt niet afgeleid door kleuren en elk kenmerk van Davis’ gezicht krijgt de verdiende aandacht.

Soms staat er naast een foto een kort tekstje dat je helpt bij de interpretatie van het beeld en iets prijsgeeft over de persoonlijkheid van de vrouw in kwestie. In die korte alinea wordt er dieper ingegaan op de betekenis van fotografie. Het gaat vaak over de ‘de blik’ en wat dat precies betekent voor Oscar Abolafia. Je merkt dat de fotograaf heel veel respect heeft voor zijn modellen, want de vrouwen laten hem toe om hen te fotograferen wanneer ze zichzelf zijn. Daardoor voelt elk beeld voor ons als lezer erg persoonlijk aan. Je krijgt het gevoel dat je de sterren op een andere manier leert kennen. Sommige vrouwen waren decennia geleden erg populair, dus het is voor een jonger publiek zeker interessant om eens door dit boek te bladeren en zo meer te weten te komen over de vrouwelijke iconen.

‘Women: icons by Oscar’ is ook interessant voor filmliefhebbers en mensen die geïnteresseerd zijn in ‘star studies’, waar dieper ingegaan wordt op wat sterren zijn en wat het ‘star system’ precies betekent in de entertainmentsector. In eerste instantie doet dit boek je een link leggen met wat feministisch filmtheoreticus Laura Mulvey schrijft over de mannelijke blik in 1975. Zij schrijft dat in onze wereld een ongelijkheid van seksen overheerst en dat de mannelijke blik bepalend is. De getoonde vrouw wordt beschouwd als een erotisch object. Interessant hier is dat Abolafia’s foto’s genomen zijn in dezelfde periode als de verschijning van Mulvey’s beroemde essay ‘Visual Pleasure and Narrative Cinema’. Abolafia probeert wel af te stappen van wat Mulvey schrijft, want hij heeft toch een poging gedaan om de vrouwen te fotograferen wanneer ze echt zichzelf zijn. Door die intieme setting balanceert hij echter tegelijk op het randje: de vrouwen stellen zich kwetsbaar op en Abolafia is hier eigenlijk de voyeurist die ze toelaten in hun leven.

Echt overkomen als een voyeurist in de negatieve zin was uiteraard niet Abolafia’s bedoeling. ‘Women: icons by Oscar’ doet je vooral nadenken over de status van de sterren die hij op beeld heeft vastgelegd. Een term die heel goed past bij dit boek is ‘impersonation’. Met deze term bedoelt Barry King dat acteurs hun eigen identiteit ondergeschikt maken aan de personages die ze vertolken. Dat geldt ook voor de andere sterren die vastgelegd werden door Abolafia’s camera. Alle vrouwen zijn het zo gewoon om het beste van zichzelf te geven in de media dat hun persoonlijkheid naar de achtergrond verdrongen wordt. Door Abolafia’s pure beelden gebeurt dat niet. Op zijn foto’s wordt de ster niet overschaduwd door haar eigen sterrenstatus, ook al heeft hij hen soms backstage gefotografeerd. De ster krijgt van de fotograaf de kans om even zichzelf te zijn.

Ten slotte sluiten de foto’s van Oscar Abolafia ook perfect aan bij wat Roland Barthes schrijft over fotografie. Barthes maakt een onderscheid tussen ‘studium’ en ‘punctum’. Eenvoudig uitgelegd gaat het ‘studium’ over het rationele, hetgeen wat je afleidt uit de foto om het beeld beter te begrijpen. Het ‘punctum’ is iets persoonlijks, het is een element van de foto dat je meteen raakt. Beide begrippen zijn enorm interessant, zeker omdat je fotografie vooral met de realiteit linkt. Iets wat vastgelegd is op beeld, is namelijk “echt”. Abolafia slaagt er met elk beeld in de lezer van dit boek persoonlijk te raken, want het ‘punctum’ is voor iedereen verschillend en kan alleen in een korte flits tot elke lezer komen. Je wordt geraakt door een detail in de foto en dat is vaak iets wat je je zal blijven herinneren. Dat maakt ‘Women: icons by Oscar’ net zo bijzonder. Het boek zet je aan het denken over de (mannelijke) blik in onze maatschappij, maar naast de theorie daarrond word je gewoonweg geraakt door de foto’s. Elk beeld is een ode aan de vrouw en daarom verdient ‘Women: icons by Oscar’ een mooi plekje op je salontafel of in je boekenkast.