Jan Fou. A Lone Wolf.

Alex Rutten beschrijft het leven van de in 2018 overleden psychiater Jan Foudraine. Foudraine is bekend geworden vanwege zijn vooruitstrevende ideeën over de behandeling van psychiatrische patiënten. En vanwege het feit dat hij zich ontwikkelde tot de woordvoerder en ambassadeur van de Bhagwan in Nederland.
Een controversiële man die regelmatig in heftige polemieken en conflicten terecht kwam.

Zijn bijdrage aan het psychiatrisch debat in Nederland is een pleidooi voor het afschaffen (beperken) van het gebruik van medicijnen bij de behandeling van patiënten. Zijn visie was om in gesprek te gaan met zijn ‘cliënten’ (in plaats van ‘patiënten’) en ze te stimuleren tot actief handelen (in plaats van ze passief te hospitaliseren). Hij heeft een aantal baanbrekende boeken op zijn naam staan. ‘Wie is van Hout? ‘ verscheen in 1970 en was het eerste boek waarin hij zijn ideeën uitwerkte. Het creëerde onmiddellijk een controverse in de psychiatrie. In 1997 deed hij het nog eens dunnetjes over in ‘Bunkerbouwers’. Beide boeken zijn bestsellers en maakten van Foudraine een bekend figuur. Het zijn wat mij betreft uitermate heldere en overtuigende documenten.

In 1978 gaat hij naar Poona en ontmoet de Bhagwan. Het begin van een innige band. Foudraine krijgt een nieuwe naam: Swami Deva Amrito (‘Deva’ betekent ‘goddelijk’ en ‘Amrito’ betekent ‘onsterfelijkheid ‘). Hij gaat op zoek naar verlichting: ‘Wanneer de ‘continue stem van het denken stopt‘, dan is dat in het begin beangstigend. Het meest beangstigende is je gedachten en jezelf verliezen. Wanneer het denken stopt, sterf je. Maar je kunt wennen aan de stilte. En alleen zo kun je thuiskomen.’

Foudraine. Een kleurrijk en controversieel man. Een strijdbare man. Maar ook een moeilijke man. Rutten beschrijft dat ongeveer elke baan een conflict oplevert.
Hij heeft mijn sympathie gewonnen door zijn strijd tegen de ‘medicijn-mafia’ in de psychiatrie. Door zijn pleidooi om ‘in gesprek’ te gaan met cliënten (in plaats van patiënten) en ze niet ‘plat te spuiten’.
En als iemand strijdt voor een goede zaak dan ben je geneigd die op je lijst van ‘held’ te zetten. Foudraine komt in het boek echter niet per se naar voren als een aardig persoon . Het (b)lijkt iemand te zijn met best wel narcistische persoonlijkheidskenmerken. Erg dominant. Lijkt moeilijk in staat tot echt luisteren. Polariserend. Soms irritant.

In 1996 is Foudraine, tesamen met Jenny Arean, te gast in het programma Villa Felderhof (https://youtu.be/xHfkrHFXtcI). Het levert enkele tenenkrommende scènes op. Tegelijkertijd vormt het ook een perfecte illustratie van de Jan Foudraine zoals die door Rutten wordt beschreven in dit mooie boek.

Jan Fou (letterlijke betekenis ‘gek’ in het Frans) wordt hij door sommige van zijn collegae genoemd. Een Lone Wolf. Rutten is er uitermate goed in geslaagd om de tegengestelde aspecten van deze complexe, interessante, en tegelijkertijd kwetsbare, en eenzame, persoonlijkheid treffend te beschrijven!