William Faulkner - As I Lay Dying

Leesjaar 18 juni 2021
William Faulkner – As I Lay Dying
Vintage (Londen) 2004

De naam William Faulkner zong al lang geleden door mijn hoofd als een interessante schrijver, waarvan je iets gelezen moet hebben. Het heeft lang geduurd voordat ik werk van hem aanschafte. Bij een struintocht, jaren gelden, door het verlanglijstje van mijn online boekhandel viel de keuze, zonder enige voorkennis, op As I Lay Dying. De titel trok me aan. De dood, het immer intrigerende en onontkoombare fenomeen dat als eindeloze inspiratiebron fungeert. Ik was benieuwd wat Faulkner op dit gebied te melden had.

Addie Bundren beleeft haar laatste dagen en terwijl ze langzaam uit het leven wegvloeit ziet ze hoe haar oudste zoon de kist timmert, waarin ze na haar dood door de familie in een ware odyssee naar haar laatste rustplaats gebracht zal worden. Onderweg zijn er tal van problemen, waarbij elke hulp van anderen steevast wordt afgewezen. Zo zijn de bruggen over de rivier door noodweer weggeslagen. De rivier is te diep en de stroming te sterk om met ezels en wagen plus kist te doorkruisen, maar dat blijkt pas als de eigenwijze poging het toch te proberen eindigt in een zwemtocht, waarbij de ezels verdrinken en een zoon een been breekt. Dat wordt met cement opgelost, dat spaart kosten, zonde om een dokter mee belasten. In een schuur, waar de familie de kist voor de nacht heeft gestald, breekt vervolgens brand uit. Het is allemaal funest voor de staat van de kist en het ontbindende lichaam. Gieren volgen de tocht met buitengewone interesse.

Terecht of onterecht ongelezen?

Het lezen van As I Lay Dying was een worstelwedstrijd. Ik hou best van experimentele literatuur, die niet van begin tot eind een verhaaltje afrolt, maar dit is andere koek. De laatste dagen leven van Addie Bundren, haar dood en de daarop volgende tocht met de kist, worden vanuit allerlei verschillende perspectieven verteld. Elk personage met zijn eigen kennis en vertelstijl, verankerd in het diepe Zuiden van de Verenigde Staten. Faulkner heeft een blokkendoos omver gegooid en de blokken op willekeurige volgorde voor de lezer neergelegd. Elk blokje geeft een stukje van het verhaal weer en onthult een plukje DNA van de verteller. Bij elkaar moet het een geheel vormen. Ik ben onderweg wat blokjes kwijtgeraakt, waardoor veel elementen en nuances uit het verhaal voor mij niet meer pasten op het hoofdblok of gewoon niet zijn blijven hangen.

Lezen was dus werken. Door de structuur van het boek kwam ik lastig in het verhaal. Het werd voor mijn ogen een warboel van personages met allerlei geheimen en specifieke kennis van gebeurtenissen. Tijdens het lezen werd het steeds onduidelijker wie wat wel en wat niet weet en wie er ook al weer aan het woord is en wat diens verhouding tot of binnen de familie is. Bij terugbladeren bleek ik delen van het verhaal helemaal niet geregistreerd te hebben, net of ik ze weer voor het eerst las.

Ik snap wat de bedoeling van Faulkner is en hoe het totaal van alle losse verhalen en personages een afgerond geheel moeten vormen. Er zijn echter zoveel personages en zoveel lijntjes die open worden gelaten voor interpretatie, dat ik het zicht op het geheel kwijt ben geraakt. Misschien moet je het boek een paar keer lezen, voordat je de blokken op zijn plaats kunt zetten, maar deze eerste lezing heeft me niet veel plezier gebracht. Ik vermoed dat ik deze Faulkner niet snel nog eens uit de kast trek.

Mooiste zin

That’s what they mean by the womb of time: the agony and the despair of spreading bones, the hard girdle in which lie the outraged entrails of events.