Der Turm - Uwe Tellkamp

Leesjaar Dikke Boeken - januari 2022

Der Turm
Uwe Tellkamp
Suhrkamp Verlag (Berlijn) 2010

Dresden in de jaren tachtig, een gewonde stad met gewonde inwoners. Een strak gereguleerd schaduwbestaan, flets verlicht door kale gloeilampen, waar men permanent alert moet zijn op verboden woorden en gedragingen, wapperende vleugels van een vlinder zouden een onvertogen woord met de wind mee de verkeerde oren in kunnen fluisteren.

De Stasi heeft het allemaal in de smiezen: de affaire van de arts, die de angstvallig verborgen gehouden moeder van zijn buitenechtelijke dochter niet van een zelfmoordpoging weet te weerhouden, de zoon die wordt betrapt met nazilectuur, zich in woorden tegen de socialistische heilstaat keert en dan toch verwacht na zijn verlengde dienstplicht een beroemd arts te worden, en de oom die steeds meer twijfel krijgt over zijn rol als moderator van manuscripten, het baken dat moet borgen dat de volksgenoten niet op verkeerde ideeën worden gebracht door subversieve teksten.

Zo rollen de laatste jaren van de DDR in ruim duizend pagina’s voorbij. Aan alles is er gebrek. De stroom valt regelmatig uit en er staan rijen voor de winkels waaruit slechts een karig maal op tafel zal verschijnen. De mensen blijven er het beste van maken met literatuur, muziek en liefde, al beginnen ze zich te realiseren dat de ingeslagen weg dood loopt. De massa komt uiteindelijk in beweging en sprint naar de uitgang. Aan het eind voel je jezelf haast onderdeel van deze geschiedenis, je wordt constant bij de les gehouden. De zinnen slingeren als de Elbe over de pagina’s en houden je in een wurggreep, waardoor doorlezen de enige optie is. Het is een investering die met rente wordt terugbetaald.

Mooiste zin:

Hier gäb’s kein Feuer mehr, nu noch Asche.