David Foster Wallace - The Broom of the System

Leesjaar 27 augustus 2021
David Foster Wallace – The Broom of the System
Penguin Books (New York) 2004

Ik maakte kennis met David Foster Wallace via Consider the Lobster, een essaybundel waarin hij onder andere verslag doet van het Maine Lobster Festival en het leed dat de kreeft moet doorstaan alvorens op het bord van de watertandende verorberaar terecht te komen. De stukken in de bundel schuren, slaan af waar je het niet verwacht en hebben onderwerpen waar je niet dagelijks bij stil staat. Als piek van zijn oeuvre wordt steevast Infinite Jest genoemd, ik begin bij het eerste basiskamp, The Broom of the System.

Lenore Beadsman is 24 jaar oud en neemt de telefoon op bij een uitgeverij, tenminste als dat lukt, want de lijnen zijn constant verstoord, waardoor er meer telefoontjes voor andere, dubieuze bedrijven worden opgenomen dan voor de uitgeverij zelf. Ze heeft een moeizame relatie met de oudere en steeds jaloerser wordende Rick Vigorous, die ook haar baas is. Lenore is de dochter van Stonecipher Beadsman III, een magnaat in babyvoedsel. Tal van andere vreemde vogels, soms in letterlijke zin, bevolken de kleine wereld van deze roman, waarin overgrootmoeder Lenore met andere bewoners en personeel uit het verzorgingstehuis verdwijnt. De jonge Lenore moet dit raadsel proberen op te lossen. Welke rol speelt haar vader, die eigenaar is van het tehuis en zeer lastig te bereiken is? Welke rol speelt het nieuwe babyvoer dat het bedrijf van haar vader heeft ontwikkeld. Baby’s gaan er veel eerder van praten. Heeft Vlad the Impaler, de valkparkiet van Lenore, van het babyvoer gegeten? Hij kan ineens praten als de beste en wordt de ster van een religieuze TV-show. Herdoopt als Ugolino the Significant wordt hij vooral ingezet om geld binnen te harken. De directeur van het tehuis neemt zijn anatomisch correcte opblaaspop mee naar een lunchafspraak en Norman Bombardini, eigenaar van het Bombardini gebouw, waar de uitgeverij zijn kantoor heeft, wil zijn plaats in de wereld steeds groter maken door heel veel te eten en enorm uit te dijen. Als Lenore alle lijntjes aan elkaar knoopt, komt ze uit in de Great Ohio Desert (G.O.D.), een kunstmatig aangelegde zwarte woestijn met duinen en een meer. Misschien dat haar overgrootmoeder daar is.

Terecht of onterecht ongelezen?

Dit boek heeft meerdere lagen, oppassen dus dat je niet ergens tussen blijft haken. Naast het verhaal van Lenore en alle figuren die daar een rol in spelen, wordt er gespeeld met taal, linguïstisch jongleren met Wittgenstein en wordt er volop gepsychologiseerd in de sessies die Lenore en Rick met hun vreemde psycholoog hebben. Het verhaal wordt niet op de klassieke manier van hoofdstuk tot hoofdstuk afgerold, tussen de hoofdstukken door zijn vergaderverslagen, therapiesessies en aan de uitgeverij ter beoordeling ingezonden teksten opgenomen. Deze verklaren sommige wendingen, maar roepen ook weer vragen op. Personages die in het begin worden geïntroduceerd, komen op later moment weer toevallig terug met een paar puzzelstukjes in hun broekzak. Vrees niet, je kunt ook van dit boek genieten als je het werk van Wittgenstein niet kent en psychologie geen hobby van je is. Het boek stort zonder wetenschappelijke kennis niet in.

Er zit veel humor in het boek, in de over the top karakters en de bizarre situaties waarin ze zich manoeuvreren, maar ook in het gebruik van de taal. Elk karakter heeft zijn eigen taal, met eigen woordgebruik en zinsbouw, soms simpel, soms complex. De pratende valkparkiet is hilarisch, met alle misinterpretatie van zijn ranzige teksten. Een korte cursus hoe je taal kunt gebruiken en in de gewenste richting kunt buigen. Er wordt geen afgerond verhaal verteld, er zijn gaten die je als lezer zelf mag invullen en er blijven genoeg vragen knagen om het boek nog eens open te slaan. Als je niet terugschrikt voor pratende vogels, een psychologische stoelendans en linguïstische onderstromen die stemmen tot nadenken, dan is dit een uitstekend boek. Ben je snel afgeleid door zijwegen, stoor je je aan losse eindjes en wil je een duidelijk afgerond verhaal, zoek dan vooral verder.

Mooiste zin

A kiss with Lenore is a scenario in which I skate with buttered soles over the moist rink of lower lip, sheltered from weathers by the wet warm overhang of upper, finally to crawl between lip and gum and pull the lip to me like a child’s blanket and stare over it with beady, unfriendly eyes out at the world external to Lenore, of which I no longer wish to be part.