“Elk einde is een begin”.

Het boek Henry is het tweede deel van de trilogie over Cromwell, geschreven door Hilary Mantel. Dit deel gaat naadloos door waar deel 1 is gestopt. Nu Henry eindelijk met Anne Boleyn is getrouwd, verliest hij al snel zijn belangstelling voor haar als ze niet voor een mannelijke troonopvolger zorgt. Cromwell moet ervoor zorgen dat er een einde komt aan dit huwelijk. Hij doet dat op sublieme wijze. Hij paait de verdachten van overspel met Anne Boleyn door ze in de watten te leggen en ze advies te geven. Hij is bevriend met de ambassadeur van de keizer, helpt armlastigen, wil zelfs in het parlement een armenwet erdoor krijgen die ervoor zorgt dat de rijken belasting betalen ten gunste van de armen. Kortom, een sympathieke persoonlijkheid. Toch komen in dit deel ook de duistere kanten van Cromwell wat meer naar voren. Waaraan zijn de verdachten eigenlijk echt schuldig volgens Cromwell? Thomas Cromwell is oppermachtig, maar hij beseft heel goed dat zijn macht afhangt van Henry’s humeuren, wensen en verlangens, maar ook van de luimen van de aanhangers van Mary of van de familie van Jane Seymour. Hij is en blijft een burgerman zonder stand, zoals hem regelmatig duidelijk wordt gemaakt.

Was het in deel 1 wennen aan de schrijfstijl en de vele personages, in deel 2 ging mij dat veel gemakkelijker af. Deels omdat veel al bekend is, deels omdat het lijkt alsof Mantel zich de kritiek heeft aangetrokken en duidelijker aangeeft wie wat zegt. De zinsnede “Hij zei...., hij, Cromwell", komt zeer regelmatig voor. Daarbij is de tijdsspanne in dit deel veel korter dan in het eerste deel, waardoor er meer logica inzit. De vele zijpaden en gedachtesprongen uit het eerste deel zijn in dit deel een stuk minder.
Wat wèl hetzelfde is als in het eerste boek is de onderkoelde humor. Er komen prachtige satirische beschrijvingen voor over bijvoorbeeld de schijnheiligheid van de clerus, of de gierigheid van Henry. Mooie tegenstellingen tussen de scènes aan het hof, die druk zijn, vol intriges en achterbaksheid, en het privéleven van Cromwell, dat met zijn grote huishouden kalm en gezellig is. En net als het eerste deel is ook dit deel geschreven in de tegenwoordige tijd, waardoor het verhaal heel levensecht en actueel lijkt.
Aan het slot van dit deel weet Cromwell dat er geen einden bestaan. “ Elk einde is een begin. En dit is er een van.”
Aldus de opmaat naar het begin van Cromwells einde?!
In elk geval naar het begin van het derde deel.