Een spion in de familie

"Het leven is een boek dat je maar één keer kunt lezen."

Een spion in de familie brengt het onwaarschijnlijke verhaal van Johanna van Haarlem. Jarenlang geloofde zij haar zoon teruggevonden te hebben, maar uiteindelijk bleek dat Václav Jelínek, een Tsjechoslowaakse spion, zich voordeed als haar verloren zoon.

Henderson en Gardner werken beiden als onderzoeksjournalist. Dat merk je aan hun vlotte pen. Ze geven een heldere uiteenzetting van de feiten en doen dat zonder het menselijke aspect uit het oog te verliezen. Het verhaal werd bovendien erg gestructureerd gebracht.

Na het voorwoord start het verhaal in mei 1977. Via het Rode Kruis krijgt de spion die zich voordoet als Erwin van Haarlem te horen dat zijn moeder met hem in contact wilt komen.

Hierna start het eerste deel en daarin wordt gefocust op Johanna. In 1943 is zij 19 jaar oud. Ondanks zijn Joodse afkomst collaboreert haar vader met de Duitsers. Eén jaar later maakt Johanna iets vreselijks mee. Die gebeurtenis op zich is al zwaar om te dragen en tekent haar. Daarenboven toont haar familie geen begrip en zet haar vader haar voor een onmogelijke keuze.

De nadruk wordt gelegd op de eerste jaren nadat Johanna noodgedwongen afscheid moest nemen van haar zoon. Het is werkelijk hartverscheurend hoe ze Erwin moest achterlaten en ik kon me amper voorstellen hoe zwaar dat was. Zeker omdat ze niet op steun van haar familie kon rekenen. Verder in dit deel wordt nog beknopt toegelicht hoe het met haar ging tot aan het eerste contact met de vermeende Erwin.

In het tweede deel, 'De spion', start het verhaal in de jaren zestig. We komen te weten hoe Václav bij de veiligheidsdienst startte en waarom de identiteit van Erwin werd gebruikt. Er volgt een samenvatting van zijn carrière in Londen en het contact met Johanna.

Eindigen doet dit deel met de rechtzaak die hem deels ontmaskerde en hem een gevangenisstraf opleverde. Hoewel ik spionage heel erg interessant vind, vond ik dit stukje een beetje langdradig gebracht. Dat is iets waar ik eerder in dit deel of in de twee andere delen geen last van had.

Door de rechtzaak komt Johanna erachter dat ze helemaal niet met haar zoon werd herenigd. En dan wordt nogmaals getoond hoe vastberaden en veerkrachtig deze vrouw is. Het derde en laatste deel, 'Haar zoon', brengt ons naar Tsjecho-Slowakije in 1991. Met behulp van Paul Henderson start ze een nieuwe zoektocht naar Erwin.

Het lijkt zoeken naar een speld in een hooiberg, maar het geluk staat eindelijk aan Johanna's kant. Al die jaren van schuldgevoel en onzekerheid kan ze eindelijk achter zich laten en daar werd ik als lezer heel blij van. Voor Václav breekt er een andere, minder rooskleurige realiteit aan. Na zijn vrijlating keert hij terug naar een compleet ander land dan hetgene waarvoor hij jarenlang inlichtingenwerk heeft uitgevoerd.

Een spion in de familie is niet zomaar een spionageverhaal. Het raakt, net omdat het de menselijke tol en de verwoestende gevolgen achter het werk blootlegt. Het overtreft ruimschoots de verhalen die je in films ziet.

De veerkracht van Johanna heeft me ontroerd, gezien zij na elke tegenslag toch weer de moed vond om verder te gaan en niet moest weten van opgeven. Als je geïnteresseerd bent in een waargebeurd spionageverhaal, dan moet je dit interessante boek absoluut lezen.

Dankjewel aan VBK België en Uitgeverij De Fontein voor dit indrukwekkende recensie-exemplaar!