Hoe Nederland is gemaakt.

“Welvaart had in de negentiende eeuw niet per se de betekenis die het nu heeft: het hebben van veel spullen en van bijna onbeperkte mogelijkheden om geld aan uit te geven. ‘Welvaart’ was familie van de oude zeemansgroet, ‘vaarwel’. Ik wens je een behouden vaart. Dat het goed met je gaat.”

Rond 1850 bestond Nederland voor een groot deel nog uit woeste grond, heidevelden en zandvlakten zonder einde. Bosrijk gebied was kaalgekapt in de Middeleeuwen, omdat men brandhout nodig had. Onder de 5 miljoen inwoners was veel armoede, zowel op het platteland als in de steden.

Dit boek geeft een mooi beeld van hoe dit land letterlijk is gemaakt tot wat het nu is. Organisaties als De Nederlandse Heidemaatschappij (nu Arcadis) en Staatsbosbeheer hebben daarbij een belangrijke rol gespeeld. Aardig is dat er vrij snel ook een organisatie ontstond zoals de Vereniging tot behoud van Natuurmonumenten (1905) en de opening van het Openluchtmuseum in Arnhem (1912).

Belangrijke drijfveer was de verbetering van de landbouwproductiviteit. De Economist schreef in 1855:

“Wat is landbouw? Een groote voedsel-fabriek.”

Om de mensen beter te kunnen voeden en later ook om beter te concurreren (export). Veel facetten worden behandeld. Ontginning. Ruilverkaveling. Schaalvergroting. Intensivering (mechanisatie, landbouwscholen). Niet onbelangrijk in dit geheel is natuurlijk de droogmakerij. Met als huzarenstuk de afsluiting van de Zuiderzee door middel van de Afsluitdijk (1933). Een weinig creatieve naam. Bovendien is het geen dijk maar een dam! Waarna de Wieringermeer (gereed 1934, men was al begonnen toen de Afsluitdijk nog niet klaar was), Noordoostpolder (gereed 1942) en Flevoland (gereed 1957 oostelijk en 1968 zuidelijk) werden ingepolderd.

Bijzonder boeiend om te lezen. Zeker nu we de laatste tijd een beweging zien om landbouwgrond weer terug te geven aan de natuur en de opkomst van biologische en kleinschaligere landbouw.
Wel erg jammer dat er geen landkaarten of grafieken worden gebruikt ter ondersteuning van het verhaal. Elk van de 45 korte hoofdstukken begint met een fraaie foto, maar dat hadden er meer mogen zijn! 4 sterren met een minnetje.