Zolang er leven is, is er liefde

Aline van Wijnen wisselt het schrijven van interessante historische romans af met heerlijke feelgoods. De onderwerpen van haar historische romans komen vaak bij toeval op haar pad. Het zijn gebeurtenissen die verteld moeten worden. Dit was ook bij dit verhaal het geval. Tijdens een uitstapje hoorden de ouders van Aline, die in Belarus wonen, voor het eerst over het getto van Minsk. Voor Aline, die geschiedenis gestudeerd heeft in deze stad, was dit verhaal ook onbekend. Waarom ontbrak dit belangrijke hoofdstuk in de geschiedenisboeken van Belarus? En wat heeft er allemaal plaatsgevonden in Minsk?

Amstelveen, 2000: Mia, de kleindochter van de 77-jarige Anna van Buuren, wil graag meedoen aan een schoolproject. Hiervoor moet ze haar oma interviewen over haar oorlogsverleden. Anna beseft dat haar kinderen en kleinkinderen recht hebben om dit stukje familiegeschiedenis te horen, maar het lukt haar niet om erover te praten. De herinneringen zijn pijnlijk en roepen schuldgevoelens op. In een opwelling boekt Anna een reis naar Belarus. Ze wil nog eenmaal terug naar Minsk om haar overleden broertje en ouders te gedenken en in het reine te komen met haar verleden.

Minsk, 1941/1942: In Minsk aangekomen wordt Anna opgewacht door een jonge gids, Lina. Lina brengt haar in contact met geschiedenisdocent Bella. De vrouwen begeleiden haar naar locaties die een rol hebben gespeeld in Anna’s verleden. Hier komen steeds meer herinneringen bij de oude vrouw naar boven. Door de ogen van Anna zien we de ontberingen in het getto, het werk van het verzet, de partizanen in het bos, de vele razzia’s en de gruwelijke dood van haar ouders en kleine broertje. Het leven in het getto bestond voor Anna niet alleen uit pijn, verdriet, angst, honger en rouw. Er ontstonden ook dierbare vriendschappen en was er zelfs plek voor een liefde.

Heden en verleden wisselen elkaar af in het boek en lopen prachtig in elkaar over. Aline vertelt heel beeldend. Al lezend zie je het getto voor je ogen verschijnen. Je voelt de kou en hoort het geblaf van de Duitsers. Ik had zo graag mijn armen beschermend om Anna’s kleine broertje Matthias heen willen slaan.

Het boek was moeilijk weg te leggen. Het greep me gewoon vast, ik moest blijven lezen. Het is zo bijzonder dat er 81 jaar na de bevrijding nog steeds onbekende verhalen opduiken. Het verhaal over de executieplaats (de kuil) heeft het meeste indruk op me gemaakt. Het is niet voor te stellen dat op een dag 5.000 mensen uit het Joodse getto hier zijn vermoord. Ik moest dit echt even laten bezinken.

Het doet mij verdriet dat veel scholieren tegenwoordig nog maar zo weinig over de Tweede Wereldoorlog weten. Ik hoop dat leerkrachten een voorbeeld nemen aan de juf of meester van Iris, de kleindochter van Anna. De generatie die de oorlog meegemaakt heeft, is nu zo goed als verdwenen. Toch is het onze plicht om hun verhalen door te blijven vertellen.

Aline, bedankt voor dit prachtige en aangrijpende verhaal.