Het Dansende-beren-syndroom

“Een opsomming van tekortkomingen” is een prachtig geschreven verhaal over de invloed van je ouders, zowel tijdens het opgroeien als ook tijdens je volwassen leven, een verhaal over de loyaliteit die je als kind naar beide ouders ervaart/blijft ervaren ondanks wat zij je al dan niet bewust aandoen/aan hebben gedaan.

Ine Boermans beschrijft het leven van Lot op een tragikomische manier: droge humor om de pijn te verzachten. Zij weet het klein te houden, waardoor de gebeurtenissen júist binnen komen bij de lezer, het je raakt tot in je ziel. Het taalgebruik is eenvoudig, de hoofdstukken kort, bestaande uit de brieven die Lot, na het overlijden van haar moeder aan haar schreef, de sessies bij de psycholoog en de verhalen over haar vader.

In een interview met De Volkskrant geeft Ine Boermans aan dat het verhaal fictie is, maar zeker op de werkelijkheid gebaseerd. Ook zij is opgegroeid in Drenthe, heeft een stroef contact met haar vader en verloor haar moeder op jonge leeftijd. Ine Boermans zegt hier over “maar wat ik op de werkelijkheid heb gebaseerd is door de zeef van proza gehaald.” (interview De Volkskrant d.d. 20 mei 2021).

Lot is enig kind van gescheiden ouders. Beide ouders willen de zorg voor Lot hebben. Op haar twaalfde verhuist Lot naar haar vader. Maar als Lot zeventien is barst de bom. Haar vader en stiefmoeder vinden alles lastig: mensen maken te veel herrie en alles wordt er maar vies van. Lot mag dan ook niemand mee naar huis nemen. Bij voorkeur dient zij zelf ook geen overlast te bezorgen:

“Als ik toch geen enkel geluid mag maken, “ had ik gezegd, “dan wil ik liever naar mama.””

Nadat Lot op zichzelf is gaan wonen, stuurt haar narcistische vader haar ellenlange brieven/mails waarin hij het contact met haar verbreekt en haar elke keer weer opsomt wat haar tekortkomingen zijn. En dat zijn er nogal wat, volgens hem.

“Je hebt mensen die om de zoveel tijd hun huwelijkse beloftes hernieuwen, mijn vader hernieuwt om de zoveel tijd zijn besluit om mij niet meer te willen zien.”

De loyaliteit van Lot is en blijft groot; zij oordeelt niet over haar ouders maar neemt ze zoals ze zijn. Haar narcistische vader, haar nonchalante moeder die haar van kutdorp naar kutdorp”” sleept in dat kutDrenthe.”” Toch spreekt uit de brieven die Lot aan haar moeder richt de liefde en warmte die zij in de tijd dat zij bij haar woonde, heeft ervaren. Dit in tegenstelling tot haar harde, soms agressieve, kille vader, die geen moment ongemoeid liet om Lot op haar tekortkomingen te wijzen.

Vanzelfsprekend heeft het op deze manier opgroeien sporen nagelaten bij Lot: zij tracht nu haar eigen weg te vinden. Dat dit niet eenvoudig is blijkt uit dat Lot last heeft van paniekaanvallen en de meest vreselijke beelden op haar netvlies ziet verschijnen, zoals dansende beren met verbrande voetzolen. De psycholoog en zij besluiten dit het “Dansende-berensyndroom” te noemen tijdens de therapeutische sessies.

Een opsomming van tekortkomingen is een verhaal met een lach en een traan. Regelmatig zat ik te (glim)lachen om de beschrijvingen van de manier waarop de vader van Lot weer duidelijk probeerde te maken aan Lot wat er allemaal aan haar mankeerde. Feitelijk niet grappig, maar op zo’n droge manier gebracht, dat je toch moet glimlachen.
Een prachtig debuut!