De draad die blijft trekken

Wat als je na vijftig jaar terugkeert naar het moment waarop alles kantelde? Met Blauwdraad levert Gie Bogaert een ingetogen, maar indringende roman af waarin precies die vraag centraal staat.

Hoofdpersoon Markus Nielander, een succesvol auteur van jeugdboeken, heeft zich teruggetrokken in een huis aan de Belgische kust. Hij werkt aan zijn laatste boek, maar minstens zo belangrijk: hij wil eindelijk afrekenen met een gebeurtenis die hem al een halve eeuw achtervolgt. Daarom nodigt hij vier voormalige studievrienden uit (één verschijnt er niet, Charles) in zijn zomerhuis. Hij heeft hen sinds 1976 niet meer gezien. Wat volgt is geen nostalgisch weerzien, maar een behoedzame ontmanteling van een gedeeld verleden. Een poging om eindelijk woorden te geven aan wat al die jaren verzwegen bleef. Markus’ boeken handelen zelf ook over verkeerde keuzes en de spijt die daarop volgt, waardoor werelden voorgoed veranderen.

De tijd
De openingszin is meteen raak en zet de thematische toon:

“De tijd maakt ons sluipend genadeloos onherkenbaar, maar hij kan ons niet veranderen: de jonge twintiger die we ooit waren, raken we nooit meer kwijt.”

Het is een zin die het hele verhaal in zich draagt. Want Blauwdraad draait om de spanning tussen wie we waren en wie we geworden zijn – en vooral tussen wat we denken te herinneren en wat er misschien werkelijk gebeurd is.

Intimistisch
In de kern is Blauwdraad een intimistische roman. Alles speelt zich af in de binnenwereld van Markus, vanuit zijn ik-perspectief. Het gaat om herinneringen, schuldgevoel en het moeizame proces van terugkijken. Bogaert durft te vertragen, te observeren en stiltes te laten vallen. Een blik, een aarzelend gesprek, een wandeling langs zee – daarin zit de spanning.

De roman vraagt aandacht, geduld en de bereidheid om mee te bewegen met een verhaal dat zich niet lineair ontvouwt. Actie maakt plaats voor reflectie; schuld, rouw, gemiste liefde en ouder worden voltrekken zich in kleine verschuivingen. Zelfs de centrale tragedie – de dood van Louise in 1976 – wordt niet uitgesponnen, maar werkt door in wat niet gezegd wordt. Markus verwoordt het genadeloos: “Het daadwerkelijke schrijven wordt daardoor bijna helemaal een kwestie van stijl.”

De zomer van 1976
Het hart van de roman ligt in de zomer van 1976. Zes jonge mensen delen hun leven, lezen, discussiëren en bewegen zich in een wereld waarin alles nog open lijkt. Markus’ relatie met Louise is broos. Wanneer hij haar betrapt met Charles, wordt iets onherstelbaar beschadigd. Wat volgt, mondt uit in een tragedie: Louise loopt de zee in en verdrinkt. De kracht van Bogaert zit in hoe hij dit niet sensationeel maakt. Geen dramatische piek, maar een sluipend besef. Markus later: “Ik had de liefde laten verdrinken.”

Schuld en herinnering vormen de onderstroom van de roman. Herinneringen blijken verraderlijk:

“We vergeten wat we willen onthouden en herinneren ons dingen waar we liever niet attent op worden gemaakt.”
“Elke herinnering is daardoor altijd een vervormd of bijgesteld beeld van hoe het misschien had kunnen zijn.”

Wanneer uiteindelijk blijkt wat er echt is gebeurd, blijft opluchting uit. Schuld laat zich niet herverdelen; ze blijft bestaan.

Personages met littekens
Bogaert tekent zijn personages met precisie en terughoudendheid. Markus is naar binnen gekeerd, probeert zijn leven via taal te begrijpen. Gwen biedt tegenwicht met nuance en mildheid, Han draagt zwaar verlies, en Muriel blijkt complexer en gekwetster dan aanvankelijk lijkt. Ze zijn ouder geworden, getekend door verlies, maar dragen nog steeds hun jonge zelf mee. De tijd heeft hen veranderd, maar niet losgemaakt van wat toen gebeurde.

Op het eerste gezicht lijkt Blauwdraad fragmentarisch opgebouwd. De roman springt tussen tijdslagen, herinneringen en beschouwingen. Dat kan desoriënterend werken, maar is een bewuste keuze: zo werkt het geheugen nu eenmaal. Gaandeweg wordt duidelijk hoe zorgvuldig dit geconstrueerd is. Naar het einde toe vallen de puzzelstukken op hun plaats. De openingsscène blijkt achteraf al alles in zich te dragen: de spanning, het zwijgen, de onderliggende schuld. Deze cirkelstructuur, waarbij het einde het begin verdiept, getuigt van groot vakmanschap.

Beeldend en trefzeker
Bogaerts stijl is beheerst en zintuiglijk. Hij schrijft in beelden die blijven hangen:

“Een grauw gordijn werd over de kust getrokken.”
“Van over zee werden donkere wolken als omgewoelde donsdekens door de hemel geduwd.”

De natuur weerspiegelt voortdurend de gemoedstoestand van de personages. De zee is nooit zomaar decor, maar een spiegel van hun innerlijke onrust. Daarnaast zijn er reflecties die een filosofische laag toevoegen: “Mensen zijn er vaak van overtuigd dat ze je kennen (…)”

Opvallend is de verwevenheid van literatuur in de roman. Boeken zijn geen decor, maar betekenisdragers. Verwijzingen naar The Sense of an Ending van Julian Barnes onderstrepen de thematiek van herinnering en zelfbedrog. Ook Humboldt’s Gift van Saul Bellow en The Bell Jar resoneren inhoudelijk met het verhaal.

De fictieve roman Blauwdraad binnen het boek – over een jongen en een verdrinkende zeemeermin – fungeert als spiegel van Markus’ eigen verleden.

Fragmenten van herinnering
Ook de cover (Herman Houbrechts) – met zijn blauwe vlakjes – sluit naadloos aan bij de inhoud. Die vlakken ogen als fragmenten: losse stukken die samen een beeld proberen te vormen, maar nooit volledig samenvallen. Ze verbeelden het geheugen zelf: gefragmenteerd, verschuivend, onvolledig. De kleur blauw verwijst naar de zee, melancholie en reflectie. Het is de kleur van het terugkijken. Je zou de cover kunnen lezen als een visuele vertaling van de ‘blauwe draad’: geen rechte lijn, maar een netwerk van herinneringen dat nooit helemaal sluit.

Melancholie en aanvaarding
Wat uiteindelijk blijft hangen, is de melancholische toon. Blauwdraad is doordrenkt van verlies, maar nooit zwaar. Enkele formuleringen zijn opvallend:

“Rouw is omgekeerde verliefdheid.”
“Littekens zijn geheelde wonden. Ze jeuken alleen nog maar af en toe.”

Daarin ligt de essentie van de roman: niet in verlossing, maar in aanvaarding. Wanneer de laatste zin gelezen is, kijk je anders naar het begin. En precies daarin schuilt de kracht van deze roman: zij blijft bewegen, verschuiven, vragen stellen. Zoals elke herinnering. Zoals elke draad die je, hoe ver je ook gaat, nooit helemaal loslaat.

—

Voor het eerst gepubliceerd op Boekenkrant.com

Leesadvies voor jongeren
Vijftig jaar later kijkt Markus terug op een zomer die alles veranderde. Blauwdraad van Gie Bogaert is een meeslepend verhaal over jeugd, schuld, verlies en herinnering. Ontdek hoe keuzes van vroeger je hele leven kunnen vormen.