Advertentie
    Jan Stoel Hebban Recensent

Dwaal zacht is de poëtische, gelaagde titel van de debuutroman van Lore Mutsaers (1992). Hoewel de roman makkelijk leest is hij complex. De verhaallijnen, de verwijzingen in de roman, de details hebben allemaal met elkaar te maken. Deze psychologische roman is uiterst knap geconstrueerd en langzamerhand ontrafelt zich het mysterie van wat de oorzaken zijn van het handelen en de mentale situatie van de hoofdpersonages. Het verhaal speelt in 2017 en 2018, omvat een periode van zo’n dertien maanden.

In de eerste grote verhaallijn volgen we hoofdpersonage Lucas Mertens. Zijn verhaal is in de ik-vorm geschreven. Hij is achttien jaar en begint een nieuw leven als student geneeskunde, ‘op kot’ met enkele studiegenoten in Antwerpen in de Wolstraat (de straat waar de auteur woonde toen ze deze roman schreef). Helemaal gelukkig was Lucas niet in zijn jeugd. “Achttien zinloze jaren wilde ik erbij horen. (…) Had ik Tipp-Ex (in een potje!), dan had de rest een inktwisser.” Hij voelt zich een loser en een sukkel. Zijn vier jaar oudere zus Claire draagt alleen maar zwarte kleren, slikt Prozac en studeert filosofie, is gefascineerd door de dood, sluit zich af voor de rest van het gezin. Lucas herinnert zich Claires dwangneuroses, vrees voor ziekte en haar gehechtheid aan haar oma. Haar dood veranderde alles. Claire kwam steeds vaker minder thuis. De vader van Lucas en Claire is keihard, moeder is lief, maar durft haar man niet af te vallen. In Antwerpen begint Lucas zich anders voor te doen dan hij eigenlijk is, maar altijd zit Claire in zijn gedachten, zeker wanneer ze plots verdwijnt. Voor Lucas voelt het alsof hij Claire in de steek gelaten heeft. Hij wil contact met haar, mist haar, raakt helemaal de kluts kwijt en dat heeft invloed op zijn studie. Hij vraagt zich af waarom Claire vertrokken is en komt er via een vriendin van haar achter dat ze naar Rio de Janeiro is gegaan, naar haar vriend. Hij vindt tussen haar spullen een briefje over necrofilie en het album Dark side of the moon van Pink Floyd heeft een prominente plaats in haar kamertje. Waar was Claire mee bezig?

In de tweede verhaallijn staat de vijfenvijftigjarige fotograaf Maurice uit Antwerpen centraal. Zijn tien jaar jongere vriendin, Kirsten, woont in Rio. Bij hem is terminale hersenkanker vastgesteld en hij wil vooral nog afscheid nemen, de tijd vertragen. “Op het moment dat een fotograaf afdrukt, beslist hij welk beeld en welk gevoel er niet geheel zal verdwijnen in de vergetelheid.”

Hij vertrekt naar Rio om afscheid te nemen van Kirsten. Daar ontmoet hij Claire. Het klikt tussen hen. Maurice en Claire zijn open tegen elkaar. “Hoe dichter Maurice naar Claire toegroeide, hoe meer hij het voelde: haar angst, haar onzekerheid, de leegte, het gemis, haar zoektocht naar zin. Voelde ze zich in Antwerpen gekooid?” Claire vertelt waarom ze naar Rio is ‘gevlucht’. Aan Kirsten durft Maurice maar niet te vertellen dat hij ziek is. En zo wordt er uitgesteld, verzwegen, rondom de geheimen gedanst. Tot het noodlot toeslaat.

In het eerste deel van de roman heb je als lezer niet echt door waar Lore Mutsaers heen gaat, maar als de tweede verhaallijn toegevoegd wordt laat het verhaal je niet meer los. Lucas, Claire en Maurice blijken met elkaar verbonden te zijn. Een puzzel die de lezer gaandeweg legt. Het is een roman met als thema’s vervreemding, (on)begrip, ontwrichting, verbondenheid, schuldgevoel, omgaan met verdriet, geheimen, vriendschap, liefde, leven en omgaan met de dood. Maar ook over hoe gemis tot pure waanzin kan leiden. Ze neemt de ruimte om de psychologie van de personages goed uit te diepen. Tussen de personages en de verhaallijnen zitten tal van parallellen. Mutsaers heeft die organisch, vol gevoel en met subtiliteit met elkaar vervlochten. Met een nog wat kritischer redactieslag met de nadruk op een wat grotere compactheid zou de roman nog krachtiger hebben kunnen zijn.

Mutsaers hanteert een Vlaamse pen, gebruikt de Vlaamse spreektaal. Het geeft het verhaal precies dat authentieke wat nodig is. Ze schrijft verzorgd, soms poëtisch, expliciet (bijvoorbeeld de liefdesscenes), direct. Wat te denken van deze huiveringwekkende zinnen: “ Claire peutert met de punt van het mes een bruin stukje uit de aardappel. Meteen moet hij denken aan de tumoren in zijn brein.” Door te spelen met flashbacks en door scenes verderop in het verhaal een andere duiding te geven geeft ze een nieuwe dimensie aan het verhaal. Alles heeft een functie in het verhaal. Als bijvoorbeeld Kiki123 als wifinetwerk verdwijnt heeft dat een reden. Dit soort details maken het lezen van Dwaal zacht tot een belevenis.

Claire: “Volgens mij is alles aan elkaar verwant. Eén grote samenhang. Een enorm kluwen van verbindingen en moleculen. Zoiets geloofde Hippocrates trouwens ook al, dus daarin kunt ge me niet tegenspreken. Goeienacht.”
Lucas: “Dwaal zacht.”

Lore Mutsaers weet het verhaal ook universeel te maken. Een sterk debuut dat als je terugbladert en stukken herleest steeds krachtiger wordt. In de gaten houden deze schrijfster!!


Reacties op: Wat ontwrichting met je doet

5
Dwaal zacht - Lore Mutsaers
Jouw boekenplank Jouw waardering
Jouw recensie   Schrijf een recensie
? Onze partners
E-book prijsvergelijker