Het spel tussen werkelijkheid en illusie

“Ik ben iets aan het onderzoeken. Dit bericht mag je aan niemand laten lezen. Je moet oppassen. B4”, luidt het e-mailtje dat de Nederlandse commando Jules Hanson ’s avonds laat van zijn beste vriend John Bevier ontvangt. John is op missie in Afghanistan. Niet veel later verongelukt John zittend in een Russische helikopter. Vreemd. Wat is er gebeurd? Hanson, die zelf ook als kapitein in Afghanistan geweest en daar op een bermbom gereden is gaat op onderzoek uit. Dat doet hij samen met zijn vriendin Carey van de Molen, die als verpleegkundige in Afghanistan is geweest en nu journalist is. Het is het begin van een thriller waarbij je van de ene in de andere verbazing valt. Auteur Paul Thuis, winnaar van de Thomas Ross Crime schrijfwedstrijd 2014, debuteert met Krassen op aarde overtuigend. Hij doet dat door op een ingenieuze manier zaken die speelden rondom de uitzending naar Uruzgan te verbinden met de imaginaire wereld van de computergames. Naarmate het verhaal zich verder ontwikkelt gaan deze twee werelden in elkaar overvloeien. Was de uitzending naar Afghanistan ook een spel? Wat is feit en wat is fictie?

Paul Thuis verwerkt in zijn verhaal allerlei elementen, die verwijzen naar de werkelijkheid. Zo heeft het hoofdpersonage Jules Hanson trekjes die refereren aan Marco Kroon: commando, onderscheiden met de hoogste militaire onderscheiding de Willemsorde voor moed, beleid en trouw voor zijn daden in Afghanistan, verdacht en vrijgesproken van drugsgebruik, af en toe agressief en last van ptss. Dan zijn er de moves die de Nederlandse legertop maakt om verdere bezuinigingen op defensie te voorkomen en terug te draaien, de rol van de militaire inlichtingendienst, de politieke verwikkelingen en de lobby rondom het vinden van draagvlak voor een nieuw vliegtuig (in het verhaal de Low Ground Fighter LGF (mooie woordspeling), in werkelijkheid de F-35 Lightning II), het verlengen van de missie naar Afghanistan en het bemachtigen van een stoel bij de G-20 door Nederland. Het wordt allemaal op een natuurlijke manier in het verhaal gevlochten. Het lezen van Krassen op aarde zet aan tot verdieping en laat de lezer vragen stellen als: moesten we wel naar Afghanistan (Nikko Norte, ex-commando en actief in de inlichtingendienst heeft daar het boek Onvoorspelbaar verleden geschreven, dat zelfs tot Tweede Kamervragen van de SP leidde; zoals verwacht herkende het kabinet zich niet in wat Norte beschreef), het lekken van documenten doet denken aan WikiLeaks (denk aan de film The Fifth Estate). Bovendien gaat het over wat een missie met mensen doet. Dan is er ook nog de laag van de computergames en de wereld die daarin gecreëerd wordt. Dit alles maakt dit verhaal tot een rijk avontuur.

In bovengenoemde context speelt het verhaal zich af. Jules is een echte commando, laat dus zijn maten nooit in de steek, is integer, loyaal. Maar er zitten hem dingen uit zijn verleden dwars. Zijn ouders en zijn broertje Robbie zijn bij een verkeersongeluk om het leven gekomen en hij voelt zich daar schuldig over. Regelmatig popt zijn overleden broertje in zijn geest op. Teruggekomen uit Afghanistan heeft hij last van wat hij tijdens de missie heeft ervaren. Hij gamet om zijn oorlogsverleden te onderdrukken. Hij raakt aan de drank, kan ineens ‘exploderen’, heeft problemen in zijn relatie met Carey, die ook haar geheim heeft. Hij heeft in Rex, die werd ingezet om geïmproviseerde explosieven op te sporen, een therapeutische hond. “Ik ben een gevaar voor mezelf geworden. En voor anderen. Die verrekte oorlog is mij niet in de koude kleren gaan zitten.”

Het mailtje van John ‘zet Jules aan’. Hij kan zich niet voorstellen dat John hem zonder bedoeling dat mailtje heeft gestuurd. Samen met Carey, zijn mede-commando Mike, en met hulp van een oude vriend die fervent gamer en internetspecialist is, ontrafelt hij in Nederland én in Afghanistan het mysterie, ondanks het feit dat hij op alle mogelijke manieren tot op het hoogste niveau dwars gezeten wordt. “Het eten is gloeiend heet. Verbrand er je vingers er niet aan”. Zo wordt John afgeschilderd als een commando die met Afghaanse terroristen zou werken. Onmogelijk volgens Jules. Jules wil gerechtigheid voor zijn vriend.

Het verhaal is als ware het een game opgebouwd: je gaat steeds een level hoger en het wordt steeds complexer. Zo kun je ook naar de perspectieven van de personages kijken. Jules is in feite degene die het spel speelt en de andere figuren spelen daaromheen hun rol. Paul Thuis beschrijft Jules vanuit het ik-perspectief. Daardoor kruip je in zijn hoofd, voel en denk je met hem mee. De rest van het verhaal wordt verteld vanuit een algemene verteller.

Het levert een wervelend verhaal op, vol politieke en militaire machinaties. Thema’s als loyaliteit, integriteit, corruptie, gerechtigheid, belangenverstrengeling, eigen belang, de macht van het geld, verraad, niet opgeven vormen de kern van de thriller. Thuis is een verteller, schrijft prima dialogen. De thriller blijft spannend, door de plotwendingen, de verbinding van de reële en de virtuele wereld, het spelen met de volgorde van de gebeurtenissen, het inbrengen van nieuwe personages. De afwisseling in de plaatsen van handeling, nu eens Den Haag, dan weer Utrecht, Afghanistan, de Verenigde Staten geeft dynamiek in het verhaal en zorgt dat er van al die losse stukjes één mooi groot coherent verhaal ontstaat dat stof tot nadenken geeft.

Krassen op aarde is meer dan een thriller, geeft ons een blik op wat er achter de werkelijkheid schuilt die ons voorgeschoteld wordt.