‘Voortvluchtig’ verdrinkt

Voortvluchtig van Paul Thuis begint met een citaat van de Israëlische historicus en futuroloog Yuval Noah Harari (1976): “Geld is een verhaal in ons hoofd. Het meeste geld in de wereld is elektronische. data. We geloven erin en daarom werkt het.” Harari wijst onder meer op de gevaren van innovaties en nieuwe technologieën. Innovatie was een thema in Paul Thuis’ eerste thriller, Krassen op aarde. Daarin koos hij voor een originele invalshoek door de werkelijkheid te combineren met de gamewereld. Overigens werkte hij ook zelf mee aan de game H-Hour. In Voortvluchtig komen ook maatschappelijke thema’s nadrukkelijk naar voren. Het gaat over de beroving van geldautomaten, corruptie, de arrogantie van banken, de rol van de politie, het functioneren van de politiek en de rol van de wetenschap.

Het verhaal begint als twee zwarte Mercedessen, achtervolgd door de politie, over de A2 scheuren. De sfeer en dreigende situatie worden mooi weergegeven: “De stalen kabels van de Martinus Nijhoffbrug vormen dreigende driehoeken in de regen.” Een van de auto’s rijdt door een kuil en wordt gelanceerd. De buit, twee zware koffers met geld, worden in de Waal gedumpt. Dan komt een kleine auto aanrijden. De gemaskerde mannen nemen die onder vuur en de auto verdwijnt met zijn bestuurder in de rivier. De bestuurder, financieel adviseur Thomas Vos overleeft die smak en wordt uiteindelijk vier dagen later wakker in het ziekenhuis. Hij is zijn geheugen deels kwijt. Hij is gevonden door een ouder echtpaar, die ook de twee koffers in zijn nabijheid hebben gevonden. De politie verdenkt Thomas bij betrokkenheid bij de bende die ze verdenken van plofkraken, maar waar is de buit, waar zijn de koffers? Hij ligt daarom vastgebonden aan het ziekenhuisbed. Als een van de bendeleden aan zijn bed verschijnt en hem vraagt waar de koffers zijn weet Thomas net op tijd de verpleging te alarmeren. Hij ontvlucht vervolgens het ziekenhuis, merkt dat langzaamaan zijn geheugen terugkomt. Zowel de politie als de bende zijn naar hem op zoek, maar hij heeft aanvankelijk nog niet helder waarom. Totdat hij de koffers met geld in bezit krijgt. Dan begint het te dagen… Wat volgt is een reeks van ‘onvoorstelbare’ gebeurtenissen.

Perspectieven

De auteur gebruikt verschillende perspectieven om het verhaal te vertellen. Thomas is het hoofdpersonage en vanuit zijn ik-perspectief ontvouwt zich het verhaal van een man die het moeilijk in het leven heeft, gescheiden is, zijn ex-vrouw Mara en zijn dochtertje mist. Was het maar weer als vroeger. Om hem heen cirkelen allerlei andere personages met hun eigen verhaallijn. Zij worden vanuit een auctorieel perspectief beschreven. Zo is er Robert Vos, de vader van Thomas, wiens vrouw overleden is, de band met zijn zoon wil aanhalen. Robert is professor bedrijfseconomische filosofie. Hij is eenzaam. Dat is ook journaliste Julia die Robert wil interviewen over de huidige situatie van de banken. Ook de rechercheurs die het onderzoek naar Thomas en de bende leiden hebben een prominente rol. Een van hen blijkt niet zo zuiver op de graat te zijn.
Aristoteles
Wat Thuis prachtig doet is allerlei verbindingen leggen. Zo komt Aristoteles (de Griekse filosoof en wetenschapper; schrijver van Ethica en Politica; past perfect bij dit verhaal. Én Thuis studeerde ook filosofie) regelmatig in een citaat voorbij. Wetenschapper Robert zit in een adviescommissie van het kabinet die zich moet buigen over de banken en het geld: “Politiek gaat over belangen, verdeling en macht. Wetenschap gaat over kennis. […] Mijn onderbouwing is gebaseerd op longitudinaal wetenschappelijk onderzoek. Dat is het verschil met politici, zij hebben meningen. Ik niet.” De maatschappelijke connotatie van het verhaal komt overal terug: plofkraken, de innovaties om die te voorkomen, de zin en onzin van gokken en loterijen, het zelfsturend vermogen van de banken, de hebberigheid, de onmacht van de politiek, haantjesgedrag en de ‘sorry’-premier. Thuis zet hierbij ook vaak humor in. Als het gaat om het oppikken van een feit door de media: “Als de media of de politie hierachter komen, dan pakken ze een maïskorrel en blazen ze het op tot een hele zak popcorn.”

Het is teveel

Toch overtuigt de thriller niet. De personages blijven wat vlak. Hoewel er toch alle kansen zijn om Thomas diepgang te geven, blijf hij een wat oppervlakkige man. Bovendien schort het bij hem aan geloofwaardigheid. De manier waarop Thomas te werk gaat, de bende benadert, onderzoek doet… Hij beschikt welhaast over bovennatuurlijke gaven.

Belangrijk in een thriller is dat je de verbeeldingskracht van de lezer aan het werk zet. Het is fijn om je een eigen beeld te vormen van hoe het personage er bijvoorbeeld uit ziet. Maar de auteur vult bijna alles in. Je mist de subtiliteit in het verhaal: die kleine hint, die in je achterhoofd blijft nazinderen. Hoewel de werkelijkheid vaak meer bizar is dan je kunt bedenken zijn de plotwendingen in het verhaal wel ‘over de top’ en ook niet zo geloofwaardig. Zo is er een moordaanslag op Mara en Eva, ex-echtgenote en dochter van Thomas. Ze worden vanuit een bestelbusje beschoten. Het gevolg is dat Mara en Thomas weer toenadering tot elkaar krijgen. En dat terwijl de oorzaak van de beschieting bij Thomas ligt. Een aantal criminelen wordt in de collegezaal waar Robert les staat te geven overmeesterd door studenten? Vreemd is het dat de koffers bij het ouder echtpaar thuis staan, terwijl zij zo zorgvuldig zijn. Het zou meer voor de hand liggen dat ze de koffers aan de politie overhandigd hadden in plaats van ze mee naar huis te nemen.

Het is alsof de auteur worstelt met de vorm en de volgorde van het verhaal. Hij wil alles vertellen, maar als er wat kritischer was gekeken naar de volgorde dan had het verhaal aan spanning gewonnen. Dat is jammer, want Paul Thuis kan zeker spannende verhalen schrijven. In 2004 was hij niet voor niets de winnaar van de Tomas Ross Crime schrijfwedstrijd. Wat dat betreft is de cover veelzeggend: Voortvluchtig ‘verdrinkt’.

• Eerder gepubliceerd op Bazarow.com
• Sterren: 2,5