Nieuwe inzichten over obesitas

Vet belangrijk 2.0 van Prof. Liesbeth van Rossum en Dr. Mariëtte Boon is de herziene uitgave van Vet belangrijk dat in 2020 verscheen. Beiden zijn werkzaam in het Erasmus MC. In dit boek leggen de auteurs de nieuwste wetenschappelijke inzichten rondom obesitas en het ontstaan van overgewicht uit. Obesitas kun je zien als een combinatie van teveel (buik)vet én verstoorde vetfunctie. Zwaarlijvigheid ontstaat niet altijd door teveel te eten en weinig beweging. De oorzaak van overgewicht kan ook een ziekte zijn, is bij iedereen verschillend en verdient een persoonlijke aanpak.

In een veertiental hoofdstukken, doorweven met verhalen van patiënten, wordt duidelijk gemaakt wat obesitas met iemand doet en wat voor behandeling er mogelijk is. Mensen begrijpen niet waarom ze altijd honger hebben, komen in een sociaal isolement terecht, voelen schaamte, lijden onder de vooroordelen en worden soms zelfs depressief.

Begrijpelijke taal
In begrijpelijke taal weten de auteurs uit te leggen hoe obesitas ontstaat. Op dit moment is al 50% van de Nederlanders te zwaar. De verwachting is dat in 2040 twee op de drie mensen een vorm van obesitas heeft. Tijd dat mensen inzichten krijgen over hun eigen leefstijl, beweging en bewust worden van wat ze eten.

Van Rossum en Boon weten door hun heldere uitleg belangrijke dingen te laten beklijven. Iets wat ze doen door ze meerdere malen te herhalen en te verwijzen naar hun opmerkingen in een voorgaand hoofdstuk over het betreffende item.

Door het lezen van dit boek ga je begrijpen dat zomaar afvallen bij obesitas niet een eenvoudig gegeven is. Of afvallen wel of niet lukt, hangt af van de vorm van deze ziekte, waarvan wel zeven soorten zijn. Overgewicht kan onder andere genetisch bepaald zijn, veroorzaakt worden door bijvoorbeeld medicijnen, de biologische klok of door stress.

Vet als hormoonfabriek
De auteurs nemen ons mee op een verrassende reis door ons vetweefsel aan de hand van alledaagse én minder alledaagse verhalen. De werking (of niet) van diëten, invloed van hormonen en vet komt aan bod. Vele vragen worden beantwoord over hoe deze processen in ons lichaam werken. Dat vet een orgaan is, zal niet bij veel mensen bekend zijn, laat staan dat er drie soorten vet bestaan: wit, roze en bruin. Ieder hebben ze hun eigen functie door hormonen en ontstekingssignalen te produceren.“Vet is een actief orgaan waarin vele hormonen gemaakt worden die onder andere belangrijk zijn voor het bepalen van je honger- en verzadigingsgevoel, je vruchtbaarheid en je stofwisseling. Ook worden er stofjes in gemaakt die belangrijk zijn voor je afweersysteem.” Hormonen beïnvloeden ons lichaamsgewicht en kunnen bijdragen aan gewichtstoename. Bruin vet zorgt bijvoorbeeld dat je gewicht makkelijk kunt verliezen. Vet is als het ware een hormoonfabriek, wat honger verzadiging en de stofwisseling stuurt. Is dit systeem ontregeld dan ontstaan er ontstekingsreacties en worden we ziek.

Grootschalige onderzoeken
Grootschalige onderzoeken over obesitasmedicatie en oorzaken van overgewicht worden besproken. Waar een wil is, is een weg, wordt altijd gezegd wanneer we het over afvallen hebben. Maar eenvoudig is dit niet met een ziekte als obesitas, waar het lichaam actief tegenwerkt door angstvallig op het oude gewicht te blijven. Onze vet- en immuuncellen hebben als het ware een soort geheugen. Denk maar aan het wel bekende jojo-effect.

Geen wondermiddel

De auteurs geven aan, dat overgewicht te bestrijden is met medicatie als bijvoorbeeld het volop in de belangstelling staande Ozempic. Het is geen wondermiddel, maar een ondersteuning bij een slecht werkend systeem en moet levenslang gebruikt worden. Het werkt niet bij iedereen en begeleiding daarbij is belangrijk, ook in verband met de optredende bijwerkingen. Diverse figuren ondersteunen de uitgelegde termen in de tekst. In afgekaderde stukken, genoemd Box, staan tips over het behandelde in de hoofdstukken. Een afsluitende tip kijk eens op Checkoorzakenovergewicht.nl.

Vet belangrijk 2.0 geeft inzichten over mogelijke oorzaken van obesitas en de daarbij komende problemen. Achterin het boek staat een verklarende woordenlijst en bronvermelding.